ISRO: GPSకు దీటుగా భారత్ నావిగేషన్‌.. NVS-03తో ఇస్రో ఏం సాధించబోతోంది?
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
మన ఫోన్‌లో లొకేషన్‌ తెలుసుకోవాలన్నా, వాహనంలో దారి వెతుక్కోవాలన్నా ఎక్కువగా జీపీఎస్‌ పైనే ఆధారపడుతుంటాం. కానీ ఇకపై ఇలాంటి అవసరాల కోసం భారత్ తన సొంత ఉపగ్రహ నావిగేషన్‌ వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేసుకుంటోంది. ఇందులో భాగంగా ఇస్రో అక్టోబర్‌ 30, 2026న రాత్రి 11.51 గంటలకు శ్రీహరికోట నుంచి GSLV-F18 రాకెట్‌ ద్వారా NVS-03 ఉపగ్రహాన్ని విజయవంతంగా ప్రయోగించింది. ఈ ప్రయోగంతో భారత నావిగేషన్‌ వ్యవస్థ NavICకు మరింత సామర్థ్యం చేకూరనుంది.
Details
NVS-03 ప్రత్యేకత ఏమిటి?
NVS-03 అనేది ఇస్రో అభివృద్ధి చేస్తున్న రెండో తరం NavIC ఉపగ్రహాల శ్రేణిలో మూడోది.
సుమారు 2,250 కిలోల బరువున్న ఈ ఉపగ్రహంలో L1, L5, S అనే మూడు ఫ్రీక్వెన్సీ బ్యాండ్లలో పనిచేసే నావిగేషన్‌ పరికరాలు ఉన్నాయి.
వీటితోపాటు దేశీయంగా అభివృద్ధి చేసిన అటామిక్‌ క్లాక్‌ను కూడా అమర్చారు.
ఉపగ్రహం పంపే సంకేతాల్లో సమయం అత్యంత కీలకం. చిన్నపాటి సమయ వ్యత్యాసం కూడా లొకేషన్‌ లెక్కల్లో పొరపాట్లకు దారితీస్తుంది. అందుకే ఈ అటామిక్‌ క్లాక్‌ వ్యవస్థకు కీలకంగా మారుతుంది.
Details
NavICతో ఏయే ప్రయోజనాలు?
NavIC అంటే Navigation with Indian Constellation. గతంలో దీనిని IRNSSగా పిలిచేవారు. భారత్ చుట్టూ సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల పరిధి వరకు ఈ వ్యవస్థ సేవలు అందించేలా రూపొందించారు.
రోడ్డు, సముద్ర మార్గాల్లో ప్రయాణం, విమానాల ట్రాకింగ్‌, వ్యవసాయం, విపత్తుల నిర్వహణ, టెలికమ్యూనికేషన్‌ వంటి రంగాల్లో ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
ఇందులో సాధారణ పౌరుల కోసం Standard Positioning Service ఉండగా, అనుమతి పొందిన వ్యూహాత్మక విభాగాల కోసం ఎన్‌క్రిప్టెడ్‌ Restricted Service కూడా అందుబాటులో ఉంటుంది.
Details
ఉపగ్రహం మన లొకేషన్‌ను ఎలా గుర్తిస్తుంది?
ఉపగ్రహాలు నిరంతరం తమ స్థానం, సమయానికి సంబంధించిన సంకేతాలను భూమిపై ఉన్న రిసీవర్లకు పంపిస్తాయి.
మొబైల్‌ ఫోన్లు, వాహనాల్లోని నావిగేషన్‌ పరికరాలు కనీసం నాలుగు ఉపగ్రహాల నుంచి వచ్చే సంకేతాలను ఉపయోగించి తమ స్థానాన్ని లెక్కిస్తాయి.
ఈ ప్రక్రియలో సంకేతాలు చేరడానికి పట్టిన సమయం ఆధారంగా దూరాన్ని అంచనా వేస్తారు. అందువల్ల ఖచ్చితమైన సమయ సమాచారం అందించే అటామిక్‌ క్లాక్‌ల పాత్ర చాలా కీలకం.
Details
NVS శ్రేణిలో తదుపరి అడుగులు
NVS-01ను 2023 మే 29న, NVS-02ను 2025 జనవరి 29న ప్రయోగించారు. అయితే NVS-02లో ఆక్సిడైజర్‌ వాల్వులు తెరుచుకోకపోవడంతో నిర్దేశిత కక్ష్యలోకి చేరలేకపోయింది.
మొత్తం ఐదు ఉపగ్రహాలతో ఈ శ్రేణిని పూర్తి చేయాలని ఇస్రో లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ప్రస్తుతం NVS-03 ప్రయోగంతో మూడు ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించినట్లయింది.
మిగిలిన NVS-04, NVS-05 కూడా అందుబాటులోకి వస్తే NavIC సామర్థ్యం మరింత పెరుగుతుంది.
విదేశీ నావిగేషన్‌ వ్యవస్థలపై కీలక అవసరాల్లో ఆధారపడకుండా, సొంత సాంకేతికతతో సేవలు అందించాలన్న భారత్ లక్ష్యానికి ఈ మిషన్‌ మరో ముఖ్యమైన అడుగుగా చెప్పవచ్చు.