The other NEET: మెడికల్ ఎంట్రన్స్ కాదు.. యువత భవిష్యత్తును తెలిపే మరో 'NEET' ఇదే!
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
భారత్లో 'NEET' అనే పదం వినగానే చాలామందికి వైద్య విద్యలో ప్రవేశం కోసం నిర్వహించే అండర్గ్రాడ్యుయేట్ పరీక్షే గుర్తుకొస్తుంది. అయితే విధాన నిర్ణయాలు,కార్మిక గణాంకాల్లో 'NEET'కు మరో అర్థం ఉంది. 'Not in Employment,Education, or Training' అనే పదాలకు సంక్షిప్త రూపమే ఇది. అంటే ఉద్యోగం చేయకుండా, చదువుకోకుండా, ఎలాంటి నైపుణ్య శిక్షణ పొందకుండా ఉన్న యువతను ఈ సూచిక ద్వారా గుర్తిస్తారు. 2026 సెప్టెంబరులో జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO) తొలిసారిగా విడుదల చేసిన జిల్లా స్థాయి కార్మిక మార్కెట్ గణాంకాల్లో ఈ అంశానికి సంబంధించిన కీలక వివరాలు వెల్లడయ్యాయి. సర్వే చేసిన జిల్లాల్లో దాదాపు నాలుగో వంతులో NEET రేటు 30 శాతానికి పైగా ఉన్నట్లు నివేదిక తెలిపింది.
వివరాలు
అసలు NEET అంటే ఏమిటి?
భారత్లో 15-29 ఏళ్ల వయసున్న యువతలో ఉద్యోగం చేయని,విద్యను కొనసాగించని,నైపుణ్య శిక్షణ పొందని వారి శాతాన్ని 'NEET'గా పరిగణిస్తారు.
ఈ మూడు రంగాల్లో ఏ ఒక్కదానిలోనూ లేకపోవడం వల్ల భవిష్యత్తులో ఉపాధి అవకాశాలను పొందేందుకు అవసరమైన సంస్థాగత మార్గాలు యువతకు పరిమితమవుతాయి.
అందుకే సాధారణ నిరుద్యోగ గణాంకాల కంటే NEET యువత ఎదుర్కొంటున్న పరిస్థితులను విస్తృతంగా చూపించే సూచికగా నిపుణులు పరిగణిస్తారు.
నీతి ఆయోగ్ ఇటీవల విడుదల చేసిన నివేదిక ప్రకారం, 2021 గణాంకాల ఆధారంగా భారత్లో 8.7 కోట్ల మంది యువత NEET కేటగిరీలో ఉన్నారు.
అయితే ఈ నివేదిక వెలువడిన తర్వాత కేంద్ర ప్రభుత్వ థింక్ట్యాంక్ నీతి ఆయోగ్ గత నెలలో ఒక వివరణ ఇచ్చింది.
వివరాలు
ప్రపంచవ్యాప్తంగా NEETకు ఎందుకంత ప్రాధాన్యం?
NEETను నేరుగా 'ఉద్యోగాలు లేని వారి సంఖ్య'గా చూడకూడదని తెలిపింది.
స్వచ్ఛంద సేవలు, కుటుంబ ఆధారిత వ్యాపారాల్లో పాల్గొనడం, ఇంటి పనులు నిర్వహించడం వంటి వివిధ కార్యకలాపాల్లో ఉన్నవారు కూడా ఈ కేటగిరీలోకి రావచ్చని స్పష్టం చేసింది.
NEET అనేది అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన సుస్థిర అభివృద్ధి సూచిక.
ఐక్యరాజ్య సమితి నిర్దేశించిన 17సుస్థిర అభివృద్ధి లక్ష్యాల్లో (SDGs) 8వ లక్ష్యం'గౌరవప్రదమైన ఉపాధి, ఆర్థిక వృద్ధి'పై దృష్టి పెడుతుంది.
అందులో భాగంగా వివిధ దేశాల్లో యువత ఉద్యోగాలు, విద్య, శిక్షణకు ఎంతవరకు దూరంగా ఉన్నారో అంచనా వేయడానికి NEETను ఉపయోగిస్తారు.
అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ(ILO)తాజా ఉపాధి ధోరణుల నివేదిక ప్రకారం,ప్రపంచవ్యాప్తంగా 19-24ఏళ్ల వయసున్న 25.7 కోట్ల మంది యువత NEET కేటగిరీలో ఉన్నారు.
వివరాలు
ఇతర ఉపాధి గణాంకాలకు NEETకు తేడా ఏంటి?
ఇందులో మరో ఆందోళనకర అంశాన్ని కూడా ILO ప్రస్తావించింది.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా NEET కేటగిరీలో ఉన్న ప్రతి ముగ్గురు యువతలో ఇద్దరికి పైగా మహిళలే ఉన్నట్లు నివేదిక పేర్కొంది.
NEETను సాధారణ నిరుద్యోగ గణాంకాలతో కలిపి చూడకూడదని కార్మిక ఆర్థిక నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ఉదాహరణకు నిరుద్యోగిత రేటు (UR)లో ఉద్యోగం కోసం చురుగ్గా ప్రయత్నిస్తున్న, కార్మిక మార్కెట్లో భాగమైన వ్యక్తులను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు.
కానీ NEET పరిధి మరింత విస్తృతంగా ఉంటుంది. వివిధ కారణాలతో ఉద్యోగం కోసం ప్రయత్నించని యువత కూడా ఇందులోకి వస్తారు.
వివరాలు
ఇతర ఉపాధి గణాంకాలకు NEETకు తేడా ఏంటి?
"మొదటిది సరఫరా వైపు ఉన్న సమస్య. యజమానులు కోరుకునే స్థాయిలో నైపుణ్యాలు కొంతమందికి ఉండకపోవచ్చు. కొంత స్థాయి విద్యను పూర్తి చేసినా నైపుణ్యాల విషయంలో వెనుకబడి ఉండొచ్చు.
రెండోది అందరికీ సరిపడా ఉద్యోగాలు లేకపోవడం" అని హైదరాబాద్ యూనివర్సిటీ స్కూల్ ఆఫ్ ఎకనామిక్స్ ప్రొఫెసర్ జజాతి పరిడా తెలిపారు.
ప్రముఖ ఆర్థికవేత్త సంతోష్ మెహ్రోత్రాతో కలిసి ఆయన ఇటీవల 'India Out of Work: Rethinking India's Growth Story' అనే పుస్తకాన్ని రచించారు.
వివరాలు
జిల్లాల వారీగా తాజా కార్మిక గణాంకాలు ఏం చెబుతున్నాయి?
సెప్టెంబరు 18న జాతీయ గణాంక కార్యాలయం 'Labour Market Snapshot of Selected Districts' పేరుతో ఒక నివేదికను విడుదల చేసింది.
జిల్లాల స్థాయిలో కార్మిక మార్కెట్ పరిస్థితులను ఇందులో విశ్లేషించారు.
కార్మిక రంగానికి సంబంధించిన నాలుగు ప్రధాన సూచికలు—లేబర్ ఫోర్స్ పార్టిసిపేషన్ రేట్ (LFPR), వర్కర్ పాపులేషన్ రేషియో (WPR), నిరుద్యోగిత రేటు (UR), NEETలను ఇందులో పరిశీలించారు.
ఈ గణాంకాల ప్రకారం కేవలం 4.2 శాతం జిల్లాల్లోనే NEET రేటు 10 శాతం కంటే తక్కువగా ఉంది.
అత్యధికంగా 45.9 శాతం జిల్లాల్లో NEET రేటు 10-20 శాతం మధ్య నమోదైంది. మరో 23.7 శాతం జిల్లాల్లో ఈ రేటు 30 శాతానికి మించి ఉంది.
వివరాలు
ఒకే రాష్ట్రంలోనూ భారీ తేడాలు
NEET గణాంకాల్లో రాష్ట్రాల మధ్య మాత్రమే కాకుండా ఒకే రాష్ట్రంలోని జిల్లాల మధ్య కూడా గణనీయమైన తేడాలు కనిపించాయి.
ఉదాహరణకు ఒడిశాలోని అంగుల్లో NEET రేటు 56.1 శాతంగా ఉంది. కేంద్రపడాలో 51.4 శాతం, ఢెంకనాల్లో 45.3 శాతంగా నమోదైంది.
ఇవి అత్యధిక NEET రేటు ఉన్న జిల్లాల్లో కొన్ని. అదే సమయంలో ఒడిశాలోని నవరంగ్పూర్లో NEET రేటు కేవలం 4.1 శాతంగా ఉంది.
అంటే ఒకే రాష్ట్రంలో యువత ఉద్యోగాలు, విద్య, శిక్షణకు దూరంగా ఉన్న పరిస్థితుల్లో ఎంతటి వ్యత్యాసం ఉందో ఈ గణాంకాలు చూపిస్తున్నాయి.
వివరాలు
ఒకే రాష్ట్రంలోనూ భారీ తేడాలు
బిహార్లో కూడా NEET రేటు సాధారణంగా ఎక్కువగా ఉంది. ఆ రాష్ట్రంలోని సగానికి పైగా జిల్లాల్లో ఇది 30 శాతానికి మించిన స్థాయిలో నమోదైంది.
దేశంలో అత్యధిక జనాభా ఉన్న 100 జిల్లాలను పరిశీలిస్తే తక్కువ NEET రేటు నమోదైన జిల్లాల్లో కేరళలోని ఎర్నాకులం 9.6 శాతంతో ఉంది.
ఆ తర్వాత తమిళనాడులోని కోయంబత్తూరు 14.5 శాతం, కర్ణాటకలోని బెంగళూరు అర్బన్ 15 శాతంతో ఉన్నాయి.
వివరాలు
విధాన నిర్ణయాల్లో NEET ఎందుకు కీలకం?
యువత ఉద్యోగాలు, విద్య, నైపుణ్య శిక్షణలో ఎంతవరకు భాగస్వాములుగా ఉన్నారో అర్థం చేసుకోవడానికి NEET సమగ్ర సూచికగా ఉపయోగపడుతుంది.
సామాజిక రక్షణలో ఎక్కడ లోటుపాట్లు ఉన్నాయో గుర్తించేందుకు, యువత ఆర్థిక కార్యకలాపాల్లో మరింతగా పాల్గొనేలా లక్ష్యిత చర్యలు రూపొందించేందుకు ఈ గణాంకాలు ఉపయోగపడతాయి.
ఉపాధికి సంబంధించిన విధానాలను రూపొందించేటప్పుడు NEET మరింత ఉపయోగకరమైన సూచిక అని ప్రొఫెసర్ జజాతి పరిడా పేర్కొన్నారు.
కేవలం నిరుద్యోగిత రేటు వంటి గణాంకాలపై ఆధారపడితే దేశంలోని యువ జనాభా ద్వారా లభించే అవకాశాలను పూర్తిగా ఉపయోగించుకోలేమని ఆయన అన్నారు.
వివరాలు
విధాన నిర్ణయాల్లో NEET ఎందుకు కీలకం?
భవిష్యత్తులో ఉద్యోగాలను సృష్టించే సమయంలో NEET కేటగిరీలో ఉన్న యువతను కూడా పరిగణనలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుందని పరిడా తెలిపారు.
అదే సమయంలో చదువు పూర్తి చేసి ఉద్యోగాల కోసం వెతకడం ప్రారంభించే యువతను కూడా లెక్కలోకి తీసుకోవాల్సి ఉంటుందని చెప్పారు.
ప్రతి ఏడాది లక్షలాది మంది యువత తమ చదువులు పూర్తి చేసి ఉద్యోగ మార్కెట్లోకి ప్రవేశిస్తారని ఆయన వివరించారు.
వివరాలు
విధాన నిర్ణయాల్లో NEET ఎందుకు కీలకం?
బెంగళూరుకు చెందిన అజీమ్ ప్రేమ్జీ యూనివర్సిటీ (APU) మార్చిలో విడుదల చేసిన 'State of Working India 2026' నివేదిక కూడా ఇదే అంశంపై దృష్టి పెట్టింది.
విద్య నుంచి ఉద్యోగానికి మారడం ముఖ్యంగా గ్రాడ్యుయేట్లకు ఇప్పటికీ పెద్ద సవాలుగా ఉందని నివేదిక పేర్కొంది.
2004-05 నుంచి 2023 వరకు ప్రతి ఏడాది సగటున సుమారు 50 లక్షల మంది గ్రాడ్యుయేట్లు కొత్తగా చేరగా, వారిలో కేవలం 28 లక్షల మందికి మాత్రమే ఉపాధి లభించినట్లు APU నివేదిక తెలిపింది.
దీంతో దేశ యువతకు విద్య తర్వాత సరైన ఉపాధి అవకాశాలను కల్పించడం, నైపుణ్యాలను మెరుగుపరచడం, కార్మిక మార్కెట్లోకి వారిని తీసుకురావడం వంటి అంశాలు భవిష్యత్తు విధానాల్లో కీలకంగా మారుతున్నాయి.