NVS-03 : నావిగేషన్‌ వ్యవస్థను బలోపేతం చేస్తున్న ఇస్రో.. ఈనెల 30న నావిక్‌-03 ఉపగ్రహ ప్రయోగం
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
భారత్‌ సొంత నావిగేషన్‌ వ్యవస్థను బలోపేతం చేసేందుకు భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) మరో కీలక ప్రయోగానికి సిద్ధమైంది. పూర్తి స్వదేశీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో రూపొందిస్తున్న నావిక్‌ (NavIC) వ్యవస్థలో భాగంగా ఈ నెల 30న నావిక్‌-03 ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించేందుకు ఏర్పాట్లు చేస్తోంది. ప్రజల రోజువారీ అవసరాలతో పాటు సైనిక కార్యకలాపాలకు కూడా ఈ వ్యవస్థ ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది. భారత క్షేత్రీయ దిక్సూచి ఉపగ్రహ వ్యవస్థ (ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌)లో సాంకేతిక సమస్యలు తలెత్తడంతో ఇస్రో రెండో తరం ఉపగ్రహాలైన నావిక్‌ సిరీస్‌పై దృష్టి పెట్టింది. నావిగేషన్‌ సేవలు నిరంతరాయంగా అందాలంటే ఏడు ఉపగ్రహాలు అందుబాటులో ఉండాలి. కనీసం నాలుగు ఉపగ్రహాలు పనిచేస్తేనే వ్యవస్థ ద్వారా సేవలు అందించడం సాధ్యమవుతుందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.
వివరాలు
ఎనిమిది ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌ ఉపగ్రహాల్లో ఐదు మాత్రమే సేవలు
ప్రస్తుతం నావిక్‌, ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌ సిరీస్‌లకు చెందిన మొత్తం మూడు ఉపగ్రహాలు మాత్రమే సేవలందిస్తున్నాయి.
ఇస్రో 2013 నుంచి 2018 మధ్య ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌ సిరీస్‌లో తొమ్మిది ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించింది.
వీటిలో ఎనిమిది ఉపగ్రహాలు మాత్రమే నిర్దేశిత కక్ష్యల్లోకి చేరాయి. ఒక ప్రయోగంలో రాకెట్‌ చివరి భాగంలోని హీట్‌ షీల్డ్స్‌ విడిపోకపోవడంతో ఉపగ్రహం బయటకు రాలేదు.
దీంతో అది అంతరిక్ష వ్యర్థంగా మారిపోయింది. కక్ష్యలోకి చేరిన ఎనిమిది ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌ ఉపగ్రహాల్లో ఐదు మాత్రమే సేవలందించాయి.
అవి ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌-1ఏ, 1సీ, 1డీ, 1ఈ, 1జీ. అయితే, వీటిలో మూడు ఉపగ్రహాల్లోని అటామిక్‌ గడియారాలు సాంకేతికంగా పనిచేయడం లేదు.
ఉపగ్రహాల ద్వారా కచ్చితమైన సమయాన్ని లెక్కించి నావిగేషన్‌ సేవలు అందించడంలో ఈ గడియారాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి.
వివరాలు
నావిక్‌ సిరీస్‌లోనూ సాంకేతిక సమస్యలు
అవి పనిచేయకపోతే ఉపగ్రహాల సేవలకు తీవ్ర ఆటంకం కలుగుతుంది.
మొదటి తరం ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌ ఉపగ్రహాల్లో ఎదురైన సమస్యలను అధిగమించేందుకు ఇస్రో రెండో తరం ఉపగ్రహాలను నావిక్‌ పేరుతో రూపొందించింది.
ఈ సిరీస్‌లో భాగంగా 2023 మే 29న నావిక్‌-01 ఉపగ్రహాన్ని, 2025 జనవరి 29న నావిక్‌-02 ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించింది.
అయితే, నావిక్‌-02 ఉపగ్రహాన్ని జియో ట్రాన్స్‌ఫర్‌ ఆర్బిట్‌ నుంచి జియోస్టేషనరీ కక్ష్యలోకి చేర్చే సమయంలో సాంకేతిక సమస్య తలెత్తింది.
ఉపగ్రహ కక్ష్య దూరాన్ని పెంచేందుకు ఇంధనాన్ని మండించాల్సి ఉండగా, ఆక్సిడైజర్‌ వాల్వ్‌లు తెరుచుకోలేదు.
దీంతో ఉపగ్రహాన్ని నిర్దేశిత కక్ష్యలోకి చేర్చడం సాధ్యపడలేదు. ఫలితంగా ఈ ఉపగ్రహం పూర్తిస్థాయిలో పనిచేయలేకపోయింది.
వివరాలు
ఈ నెల 30న నావిక్‌-03 ఉపగ్రహం ప్రయోగం
రెండో తరం నావిక్‌ సిరీస్‌లో ఇప్పటివరకు ప్రయోగించిన రెండు ఉపగ్రహాల్లో నావిక్‌-01 మాత్రమే సేవలందిస్తోంది.
దీంతో ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్‌ సిరీస్‌లోని రెండు ఉపగ్రహాలు, నావిక్‌ సిరీస్‌లోని ఒక ఉపగ్రహం మాత్రమే ప్రస్తుతం నావిగేషన్‌ సేవలకు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
ఈ నేపథ్యంలో వ్యవస్థను మరింత బలోపేతం చేసేందుకు ఇస్రో నావిక్‌-03 ఉపగ్రహాన్ని ఈ నెల 30న ప్రయోగించేందుకు సిద్ధమైంది.
ఈ ఉపగ్రహం విజయవంతంగా పనిచేయడం ప్రారంభిస్తే నావిగేషన్‌ సేవలకు కొంత ఊతం లభిస్తుంది.
భారత భూభాగం అంచుల నుంచి సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల పరిధి వరకు ఈ వ్యవస్థ ద్వారా సేవలు అందించవచ్చు.
వివరాలు
నావిక్‌తో ఎన్నో ప్రయోజనాలు
నావిక్‌ ఉపగ్రహ వ్యవస్థ అందుబాటులోకి వస్తే భూమి, సముద్రం, ఆకాశ మార్గాల్లో ప్రయాణించే వారికి దిశానిర్దేశం చేయడంతో పాటు ఆయా మార్గాలకు సంబంధించిన సమాచారాన్ని అందించవచ్చు.
ప్రకృతి విపత్తులు, ఇతర అత్యవసర పరిస్థితుల్లో భౌగోళిక సమాచారాన్ని తెలుసుకోవడానికి ఇది ఉపయోగపడుతుంది.
వాహన చోదకులకు మార్గాలను సూచించడం, ఇంటర్నెట్‌ ఆధారిత సేవలకు అవసరమైన సమాచారాన్ని అందించడం వంటి ప్రయోజనాలు కూడా ఉన్నాయి.
భారత విమానయాన, నౌకాయాన రంగాలతో పాటు సైనిక కార్యకలాపాల్లోనూ ఈ వ్యవస్థ కీలకంగా మారనుంది.
ఇతర దేశాల నావిగేషన్‌ వ్యవస్థలపై ఆధారపడకుండా సొంత సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో సేవలు పొందేందుకు ఇది దోహదపడుతుంది.
వివరాలు
రూ.3,425 కోట్లతో స్వదేశీ నావిగేషన్‌ వ్యవస్థ
దేశానికి పూర్తిగా స్వదేశీ సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో కూడిన నావిగేషన్‌ వ్యవస్థ అవసరమని ఇస్రో 2006లోనే గుర్తించింది.
ఇందుకోసం ఏడు ఉపగ్రహాలతో కూడిన వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించింది. ఈ ప్రాజెక్టు కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం రూ.3,425 కోట్లను కేటాయించింది.
ఇందులో ఉపగ్రహాల తయారీ, ప్రయోగాలకు సంబంధించి రూ.1,000 కోట్లు, రాకెట్ల కోసం రూ.1,125 కోట్లు ఖర్చు చేయాలని అంచనా వేశారు.
ఈ వ్యవస్థ నిర్వహణ కోసం బెంగళూరు సమీపంలోని బైలాలు ప్రాంతంలో రూ.1,300 కోట్లతో ప్రత్యేక గ్రౌండ్‌ స్టేషన్‌ను నిర్మించారు.
వివరాలు
ఏడు ఉపగ్రహాల కక్ష్యల ఏర్పాటు ఇలా..
నావిగేషన్‌ వ్యవస్థలోని ఏడు ఉపగ్రహాలను నిర్దిష్ట కక్ష్యల్లో ఏర్పాటు చేసేలా ఇస్రో ప్రణాళిక రూపొందించింది.
వీటిలో మూడు ఉపగ్రహాలు భూమికి సుమారు 36 వేల కిలోమీటర్ల ఎత్తులోని భూస్థిర కక్ష్యల్లో ఉండాలి.
వీటిని తూర్పు రేఖాంశంలోని 34 డిగ్రీలు, 83 డిగ్రీలు, 130.5 డిగ్రీల స్థానాల్లో ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించారు.
మిగిలిన నాలుగు ఉపగ్రహాలను కూడా భూస్థిర కక్ష్యలకు సంబంధించిన నిర్దేశిత మార్గాల్లో ఉంచేలా ప్రణాళికలు రూపొందించారు.
ఈ నాలుగు ఉపగ్రహాలు తూర్పు రేఖాంశంలోని 55 డిగ్రీలు, 115 డిగ్రీల స్థానాలకు సంబంధించి భూమధ్యరేఖా తలానికి 31 డిగ్రీల వాలుతో కక్ష్యల్లో సేవలందించేలా రూపొందించారు.
ఈ ఉపగ్రహాలన్నీ సమర్థంగా పనిచేస్తే దేశవ్యాప్తంగా నావిగేషన్‌ సేవలను మరింత పటిష్ఠంగా అందించవచ్చు.