Thermavault: ఉప్పు, నీటితో పనిచేసే ఫ్రిజ్‌.. ఇండోర్‌ విద్యార్థుల ఆవిష్కరణకు అంతర్జాతీయ గుర్తింపు
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
ఇండోర్‌కు చెందిన ముగ్గురు టీనేజర్లు ఉప్పు, నీటిని ఉపయోగించి విద్యుత్తు, బ్యాటరీలు, ఐస్‌ అవసరం లేకుండానే వ్యాక్సిన్లు, ఇతర వైద్య సామగ్రిని చల్లగా ఉంచే పోర్టబుల్‌ కూలింగ్‌ పరికరాన్ని రూపొందించారు. 'థర్మావాల్ట్‌' (Thermavault) పేరుతో తయారు చేసిన ఈ పరికరం 2025 ఎర్త్‌ ప్రైజ్‌ పోటీల్లో ఆసియా విభాగంలో విజేతగా నిలిచింది. దీంతో వారి ఆవిష్కరణ మరింత అభివృద్ధి చెందేందుకు 12,500 డాలర్ల (సుమారు రూ.10.5 లక్షలు) నిధులు లభించాయి.
వివరాలు
ఈసమస్యకు పరిష్కారం చూపాలనే..
ధ్రువ్‌ చౌధరి, మిథ్రాన్‌ లధానియా, మృదుల్‌ జైన్‌ అనే ముగ్గురు విద్యార్థులు ఈ పరికరాన్ని రూపొందించారు.
దీన్ని అభివృద్ధి చేసిన సమయంలో వారి వయసు 16,17 ఏళ్లు మాత్రమే.
కోవిడ్‌-19 మహమ్మారి సమయంలో వైద్యులుగా పనిచేస్తున్న తమ తల్లిదండ్రులు ఎదుర్కొన్న సమస్యలు వీరికి స్ఫూర్తినిచ్చాయి.
ముఖ్యంగా విద్యుత్తు సరఫరా సరిగా లేని గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోవ్యాక్సిన్లను అవసరమైన ఉష్ణోగ్రతల్లో నిల్వ చేయడం వైద్య సిబ్బందికి పెద్ద సవాలుగా మారింది.
వైద్య సామగ్రి అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ,సరైన నిల్వ సదుపాయాలు లేకపోవడంతో వాటిని అవసరమైన ప్రజలకు చేర్చడంలో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యేవి.
ఈసమస్యకు పరిష్కారం చూపాలనే ఉద్దేశంతో విద్యార్థులు థర్మావాల్ట్‌ను రూపొందించారు.
ప్రస్తుతం ఈ పరికరాన్ని మరింత అభివృద్ధి చేసి,పరీక్షించేందుకు వచ్చిన ప్రైజ్‌ మనీని ఉపయోగించుకోవాలని వారు భావిస్తున్నారు.
వివరాలు
ఉప్పు, నీటితో థర్మావాల్ట్‌ ఎలా పనిచేస్తుంది?
ఇందులో భాగంగా 200 యూనిట్లను తయారు చేసి, 120 ఆసుపత్రులకు పంపిణీ చేసి పరీక్షలు నిర్వహించాలనుకుంటున్నారు.
ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాక్సిన్ల పంపిణీకి సంబంధించిన సంస్థలకు ఈ సాంకేతికతను పరిచయం చేసేందుకు అవసరమైన ధ్రువీకరణ పొందాలని కూడా లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
థర్మావాల్ట్‌ ప్రత్యేకమైన రసాయన చర్య ఆధారంగా పనిచేస్తుంది.
ఈ పరికరం బయటి భాగాన్ని ఉష్ణాన్ని లోపలికి చేరనివ్వకుండా ఉండే ఇన్సులేటెడ్‌ ప్లాస్టిక్‌తో తయారు చేశారు.
లోపలి భాగంలో రాగి పొరను ఏర్పాటు చేశారు. ఈ లోపలి ప్రదేశంలో వ్యాక్సిన్లు లేదా ఇతర వైద్య సామగ్రిని ఉంచవచ్చు.
బయటి ప్లాస్టిక్‌ పొర, లోపలి రాగి పొర మధ్య ఖాళీలో నీటిలో కరిగించిన ప్రత్యేక లవణాల మిశ్రమాన్ని ఉంచుతారు.
వివరాలు
ఉప్పు, నీటితో థర్మావాల్ట్‌ ఎలా పనిచేస్తుంది?
కొన్ని రకాల లవణాలు నీటిలో కరిగేటప్పుడు చుట్టుపక్కల నుంచి ఉష్ణశక్తిని గ్రహిస్తాయి.
దీంతో ఉష్ణోగ్రత తగ్గి చల్లదనం ఏర్పడుతుంది. ఈ సూత్రాన్నే విద్యార్థులు తమ ఆవిష్కరణలో ఉపయోగించారు.
మొదట ఈ ముగ్గురూ ఇంటర్నెట్‌లో సుమారు 150 రకాల లవణాల గురించి పరిశోధించారు. వాటిలో దాదాపు 20 రకాలను ఎంపిక చేసి ప్రయోగాలు చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు.
ఇందుకోసం భారతీయ సాంకేతిక విద్యాసంస్థలు (ఐఐటీలు) అందించిన ప్రయోగశాల సదుపాయాలను ఉపయోగించుకున్నారు.
అయితే, తొలుత ఎంపిక చేసిన రసాయనాలతో ఆశించిన స్థాయిలో చల్లదనాన్ని సాధించలేకపోయారు.
వివరాలు
ఉప్పు, నీటితో థర్మావాల్ట్‌ ఎలా పనిచేస్తుంది?
ఆ తర్వాత ఓ ఉపాధ్యాయుడు తొమ్మిదో తరగతి సైన్స్‌ పాఠ్యపుస్తకంలో ప్రస్తావించిన రెండు రసాయనాల గురించి వారికి సూచించారు.
అవే బేరియం హైడ్రాక్సైడ్‌ ఆక్టాహైడ్రేట్‌, అమ్మోనియం క్లోరైడ్‌. ఈ రెండింటి కలయికతో అవసరమైన శీతలీకరణ ప్రభావాన్ని సాధించగలిగారు.
''సరైన లవణాన్ని కనుగొనేందుకు ఇంటర్నెట్‌ మొత్తం వెతికాం. చివరికి మళ్లీ తొమ్మిదో తరగతి సైన్స్‌ పాఠ్యపుస్తకం దగ్గరికే వచ్చాం'' అని ధ్రువ్‌ చౌధరి చెప్పినట్లు బిజినెస్‌ ఇన్‌సైడర్‌ వెల్లడించింది.
అమ్మోనియం క్లోరైడ్‌ను ఉపయోగించినప్పుడు ఉష్ణోగ్రతను 2 నుంచి 6 డిగ్రీల సెల్సియస్‌ మధ్య ఉంచగలిగారు.
ఇది అనేక వ్యాక్సిన్ల నిల్వకు అనువైన ఉష్ణోగ్రత పరిధి. ఇందులో బేరియం హైడ్రాక్సైడ్‌ ఆక్టాహైడ్రేట్‌ను కూడా కలపడంతో సున్నా డిగ్రీల కంటే తక్కువ ఉష్ణోగ్రతలను సాధించగలిగారు.
వివరాలు
మళ్లీ మళ్లీ ఉపయోగించుకునేలా రూపకల్పన
ఈ సామర్థ్యాన్ని భవిష్యత్తులో అవయవాల రవాణా వంటి ఇతర అవసరాలకు ఉపయోగించవచ్చని విద్యార్థులు భావిస్తున్నారు.
ఈ రసాయనాల మిశ్రమాన్ని గుర్తించిన మూడు నెలల్లోనే విద్యార్థులు పనిచేసే నమూనాను తయారు చేశారు.
అనంతరం ఇండోర్‌లోని పలు ఆసుపత్రుల్లో పరికరాన్ని పరీక్షించడం ప్రారంభించారు.
సాధారణంగా వ్యాక్సిన్లను తరలించేందుకు ఉపయోగించే అనేక కూలింగ్‌ బాక్సులు ఐస్‌ ప్యాక్‌లపై ఆధారపడతాయి.
అయితే థర్మావాల్ట్‌ను ఫ్రీజర్‌ లేదా నిరంతర విద్యుత్తు సరఫరా అవసరం లేకుండానే మళ్లీ ఉపయోగించుకునేలా రూపొందించారు.
పరికరంలోని శీతలీకరణ ద్రావణం వేడెక్కిన తర్వాత అందులోని నీటిని మరిగించి ఆవిరి రూపంలో తొలగిస్తారు.
మిగిలిన ఉప్పును ఘన రూపంలో సేకరించి, తిరిగి తాజా నీటిలో కరిగిస్తారు. ఇలా మరోసారి శీతలీకరణ ప్రక్రియను ప్రారంభించవచ్చు.
వివరాలు
మళ్లీ మళ్లీ ఉపయోగించుకునేలా రూపకల్పన
విద్యుత్తు, రిఫ్రిజిరేషన్‌ సదుపాయాలు పరిమితంగా ఉన్న మారుమూల ప్రాంతాల్లో ఈ విధానం ఉపయోగపడే అవకాశం ఉంది.
అయితే, వేర్వేరు వాతావరణ పరిస్థితుల్లో పరికరం పనితీరు ఎలా ఉంటుందో తెలుసుకోవడానికి మరిన్ని పరీక్షలు అవసరం.
వైద్య అవసరాలకు విస్తృతంగా ఉపయోగించే ముందు దాని సామర్థ్యాన్ని కూడా నిర్ధారించాలి.
ఇండోర్‌లోని వీ వన్‌ ఆసుపత్రిలో ఈ పరికరాన్ని పరీక్షించిన ఆర్థోపెడిక్‌ సర్జన్‌ డాక్టర్‌ ప్రీతేశ్‌ వ్యాస్‌ తమ అనుభవాలను ప్రాజెక్టు వెబ్‌సైట్‌లో ప్రచురించిన ఓ వీడియోలో వివరించారు.
''థర్మావాల్ట్‌లో ఉంచిన వ్యాక్సిన్లను దాదాపు 10 నుంచి 12 గంటల పాటు చల్లగా ఉంచగలిగాం'' అని ఆయన తెలిపారు.
మరిన్ని మార్పులు చేస్తే మారుమూల గ్రామాల్లో ఈ పరికరం ఎంతో ఉపయోగపడుతుందని చెప్పారు.
వివరాలు
మళ్లీ మళ్లీ ఉపయోగించుకునేలా రూపకల్పన
ముఖ్యంగా ఇందులోనే ఉష్ణోగ్రతను చూపించే పరికరాన్ని ఏర్పాటు చేయడం వంటి మెరుగుదలలు అవసరమని అభిప్రాయపడ్డారు.
చాలా వ్యాక్సిన్ల ప్రభావం వాటిని నిల్వ చేసే ఉష్ణోగ్రతపై ఆధారపడి ఉంటుంది.
తగిన ఉష్ణోగ్రతల్లో నిల్వ చేయకపోతే వాటి సామర్థ్యం తగ్గిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
అందువల్ల సంప్రదాయ రిఫ్రిజిరేషన్‌ సదుపాయాలు అందుబాటులో లేని ప్రాంతాలకు వైద్య సామగ్రిని తరలించేందుకు థర్మావాల్ట్‌ మరో ప్రత్యామ్నాయంగా మారవచ్చు.
అయితే, దాని పనితీరును మరింతగా నిర్ధారించడం, ఉష్ణోగ్రతను నిరంతరం పర్యవేక్షించే సదుపాయం కల్పించడం, వైద్య నిల్వకు సంబంధించిన నిబంధనలను పాటించడం కీలకం.
వివరాలు
మరిన్ని ఆసుపత్రులకు చేరనున్న థర్మావాల్ట్‌?
పర్యావరణ సమస్యలకు పరిష్కారాలు చూపే యువ ఆవిష్కర్తలను ప్రోత్సహించేందుకు ఎర్త్‌ ప్రైజ్‌ పోటీలను నిర్వహిస్తారు.
వివిధ ప్రపంచ ప్రాంతాల నుంచి ఎంపికైన విజేతలకు ఈ పోటీల్లో గుర్తింపు లభిస్తుంది.
ధ్రువ్‌ చౌధరి, మిథ్రాన్‌ లధానియా, మృదుల్‌ జైన్‌ 2025లో ఆసియా విభాగంలో విజేతలుగా నిలిచారు. వీరి ప్రాజెక్టు అభివృద్ధికి 12,500 డాలర్ల ప్రైజ్‌ మనీ అందింది.
ఈ నిధుల్లో కొంత మొత్తాన్ని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ)కు సంబంధించిన పర్ఫార్మెన్స్‌, క్వాలిటీ అండ్‌ సేఫ్టీ (పీక్యూఎస్‌) ధ్రువీకరణ పొందేందుకు ఉపయోగించాలని విద్యార్థులు భావిస్తున్నారు.
ఈ ధ్రువీకరణ లభిస్తే వ్యాక్సిన్ల పంపిణీ, వ్యాధి నిరోధక టీకాల కార్యక్రమాలకు అంతర్జాతీయంగా మద్దతు ఇచ్చే గవి (Gavi) సంస్థకు థర్మావాల్ట్‌ను పరిచయం చేయడానికి అవకాశం ఏర్పడుతుంది.
వివరాలు
మరిన్ని ఆసుపత్రులకు చేరనున్న థర్మావాల్ట్‌?
అంతేకాదు, విజేతలకు పేటెంట్‌ దాఖలు చేయడంలో సహాయపడగల ఓ వాలంటీర్‌ను కూడా ఎర్త్‌ ప్రైజ్‌ కార్యక్రమం పరిచయం చేసినట్లు ఆ సంస్థ ప్రతినిధి తెలిపారు.
తమ తల్లిదండ్రులు ఎదుర్కొన్న సమస్య గురించి తెలుసుకున్న ముగ్గురు విద్యార్థులు ప్రారంభించిన ప్రయత్నం ఇప్పుడు వైద్య రంగంలో ఉపయోగపడే అవకాశాలున్న ఓ నమూనాగా రూపుదిద్దుకుంది.
విద్యుత్తు, శీతలీకరణ సదుపాయాలు సరిగా లేని ప్రాంతాల్లో వైద్య సామగ్రిని నిల్వ చేయడం, తరలించడం వంటి సమస్యలకు ఇది పరిష్కారంగా మారవచ్చు.
అయితే, మొదట అనుకున్నట్లుగా 200 యూనిట్ల తయారీ, 120 ఆసుపత్రుల్లో పరీక్షలు నిర్వహించడం కీలక దశలు కానున్నాయి.
ఈ పరీక్షల ఫలితాలు, అవసరమైన ధ్రువీకరణలు పూర్తయిన తర్వాతే థర్మావాల్ట్‌ వైద్య రంగంలో విస్తృతంగా ఉపయోగపడుతుందా లేదా అన్నది స్పష్టమవుతుంది.