Mars: అంగారక ఉపగ్రహం ఫోబోస్కు ముప్పు.. శాస్త్రవేత్తల హెచ్చరిక
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
అంగారక గ్రహానికి చెందిన ఉపగ్రహం ఫోబోస్ భవిష్యత్తుపై శాస్త్రవేత్తలు కొత్త అంచనాలు వెలువరించారు. ఇప్పటివరకు ఫోబోస్ ఒక దశలో అంగారక గ్రహం గురుత్వాకర్షణ ప్రభావంతో ఛిద్రమై రింగ్లా మారిపోతుందని భావించేవారు. అయితే తాజా పరిశోధనలు మాత్రం పరిస్థితి అంత సులభంగా ఉండకపోవచ్చని సూచిస్తున్నాయి. ఫోబోస్ తన స్వంత శకలాల వల్లే ముందుగానే నాశనం కావచ్చని శాస్త్రవేత్తలు హెచ్చరిస్తున్నారు. అంగారక గ్రహానికి ఫోబోస్, డీమోస్ అనే రెండు ఉపగ్రహాలు ఉన్నాయి. ఇవి ఎలా ఏర్పడ్డాయనే అంశంపై శాస్త్రవేత్తల్లో చాలా కాలంగా చర్చ జరుగుతోంది. ఒక వాదన ప్రకారం ఇవి అంతరిక్షంలో సంచరిస్తున్న ఆస్టరాయిడ్లు కాగా, అంగారక గ్రహ గురుత్వాకర్షణ కారణంగా దాని కక్ష్యలో చిక్కుకున్నాయని భావిస్తున్నారు.
వివరాలు
శకలాల నుంచే ఈ ఉపగ్రహాలు ఏర్పడ్డాయి
మరో సిద్ధాంతం ప్రకారం అంగారక గ్రహాన్ని ఒక భారీ వస్తువు ఢీకొట్టిన తర్వాత ఏర్పడిన శకలాల నుంచి ఈ ఉపగ్రహాలు ఏర్పడ్డాయని చెబుతున్నారు. అయితే ఫోబోస్, డీమోస్ కక్ష్యలు చాలా స్థిరంగా, దాదాపు వృత్తాకారంలో ఉండటంతో అవి కేవలం పట్టుబడిన ఆస్టరాయిడ్లు కావచ్చనే వాదన బలహీనపడుతోంది. దీంతో భారీ ఢీకొన్న ఘటన తర్వాత ఏర్పడిన పదార్థాల నుంచే ఇవి ఏర్పడ్డాయనే సిద్ధాంతానికి శాస్త్రవేత్తలు ఎక్కువ ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నారు. ఈ రెండు ఉపగ్రహాల్లో ఫోబోస్ పెద్దది, అంగారక గ్రహానికి అత్యంత దగ్గరగా తిరుగుతోంది. ఇది అంగారక గ్రహం భ్రమణ వేగం కంటే వేగంగా కక్ష్యలో తిరుగుతుండటంతో టైడల్ ప్రభావాలు ఏర్పడుతున్నాయి.
వివరాలు
అంగారక గ్రహానికి మరింత చేరువ
ఈ ప్రభావాల కారణంగా ఫోబోస్ క్రమంగా తన కక్ష్య శక్తిని కోల్పోతూ అంగారక గ్రహానికి మరింత దగ్గరవుతోంది. కానీ ఫ్రాన్స్లోని అబ్జర్వేటోయిర్ డి లా కోట్ డి'అజుర్కు చెందిన పరిశోధకులు హారిసన్ అగ్రూసా, పాట్రిక్ మిచెల్ ఈ ప్రక్రియ మరింత క్లిష్టంగా ఉండవచ్చని చెబుతున్నారు. వారి ప్రకారం ఫోబోస్ ఒక గట్టి రాతి గోళంలా కాకుండా, "రబ్బుల్ పైల్" మాదిరిగా సడలుగా కలిసిపోయిన రాళ్లు, ధూళి పదార్థాలతో రూపొందింది. బంగాళాదుంప ఆకారంలో ఉన్న ఈ ఉపగ్రహం లోపల బలహీన నిర్మాణం ఉండటంతో, రోష్ లిమిట్కు చేరుకునే ముందే దాని ఉపరితలం నుంచి పదార్థాలు విడిపోవడం ప్రారంభమయ్యే అవకాశం ఉందని వారు భావిస్తున్నారు.
వివరాలు
మొదటి దశలోననే పదార్థాలు విడిపోతాయి
శాస్త్రవేత్తలు గణిత నమూనాలు, కంప్యూటర్ సిమ్యులేషన్ల సాయంతో ఫోబోస్పై పెరుగుతున్న టైడల్ ఒత్తిడిని విశ్లేషించారు. ఈ రెండు పద్ధతులూ ఒకే తరహా ఫలితాలను చూపించాయి. ఫోబోస్ అంతర్గత బలం తక్కువగా ఉంటే, అది రోష్ లిమిట్కు చేరుకునే చాలా ముందే దాని ఉపరితలం నుంచి శకలాలు విడిపోవడం మొదలవుతుందని తేలింది. ఈ శకలాలు ముఖ్యంగా రెండు ప్రాంతాల నుంచి బయటకు వచ్చే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు. ఫోబోస్ అంగారక గ్రహ వ్యాసార్థానికి సుమారు 2.25 రెట్లు దూరంలోకి చేరుకున్నప్పుడు మొదటి దశలో పదార్థాల విడిపోవడం ప్రారంభమవుతుందని అంచనా వేశారు.
వివరాలు
అత్యంత వేగంగా ఫోబోస్ను ఢీకొట్టే అవకాశం
తర్వాత 2.15, 2.13రెట్లు దూరాల్లో పెద్ద ఎత్తున పదార్థ నష్టం జరుగుతుందని, చివరికి 2.09రెట్లు దూరానికి చేరుకునే సరికి భారీ స్థాయిలో శకలాలు బయటకు లాగబడి ఫోబోస్ అస్థిరంగా మారుతుందని తెలిపారు. ఇక శాస్త్రవేత్తలు మరో ఆసక్తికర అవకాశాన్ని కూడా వెల్లడించారు. ఫోబోస్ నుంచి విడిపోయిన శకలాలు అంగారక గ్రహం చుట్టూ కక్ష్యలోకి వెళ్లి, మళ్లీ అత్యంత వేగంగా ఫోబోస్ను ఢీకొట్టే అవకాశం ఉందని చెబుతున్నారు. ఈ ప్రక్రియను వారు "సెస్క్వినరీ కటాస్ట్రోఫీ"గా అభివర్ణించారు. అంటే ఫోబోస్ తన నుంచి విడిపోయిన శకలాల దాడులతోనే క్రమంగా నాశనం కావచ్చని వారు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఈ ప్రభావం కొనసాగితే, ఫోబోస్ రోష్ లిమిట్కు చేరుకునే ముందే పూర్తిగా విచ్ఛిన్నమయ్యే అవకాశం ఉందని పరిశోధకులు అంచనా వేస్తున్నారు.