Budget 2026: గ్లోబల్ అనిశ్చితుల నడుమ బడ్జెట్.. సంస్కరణలపై భారీ అంచనాలు!
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
ఫిబ్రవరి 1న కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ వరుసగా తొమ్మిదోసారి కేంద్ర బడ్జెట్ను ప్రవేశపెట్టనున్నారు. ఇది భారత ఆర్థిక చరిత్రలో ఒక అరుదైన రికార్డుగా నిలవనుంది. గ్లోబల్ జియోపాలిటికల్ అస్థిరతల నేపథ్యంలో దేశ ఆర్థిక వృద్ధిని నిలబెట్టేలా సంస్కరణాత్మక నిర్ణయాలు ఈ బడ్జెట్లో చోటు చేసుకునే అవకాశం ఉందని అంచనాలు వెలువడుతున్నాయి. ఇప్పటివరకు ఆమె ఎనిమిది బడ్జెట్లు ప్రవేశపెట్టగా, అందులో 2024 ఫిబ్రవరిలో సమర్పించిన ఇంటరిమ్ బడ్జెట్ కూడా ఉంది. 2019లో ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ రెండోసారి అధికారంలోకి వచ్చిన తర్వాత భారత తొలి మహిళా ఆర్థిక మంత్రిగా నిర్మలా సీతారామన్ను నియమించారు. 2024లో మోడీ మూడోసారి ప్రధాని అయిన అనంతరం కూడా ఆమె ఆర్థిక శాఖ బాధ్యతలను కొనసాగిస్తున్నారు.
Details
జీడీపీ వృద్ధి అంచనాలు
ఈ నేపథ్యంలో బడ్జెట్కు ముందు కీలక ఆర్థిక గణాంకాలపై ఒకసారి దృష్టి సారిద్దాం. ఆర్థిక సర్వే ప్రకారం, 2026-27 ఆర్థిక సంవత్సరానికి (FY27) భారత రియల్ జీడీపీ వృద్ధి 6.8 శాతం నుంచి 7.2 శాతం మధ్య ఉండవచ్చని అంచనా. ఇది ప్రస్తుత ఆర్థిక సంవత్సరం (FY26)లో అంచనా వేసిన 7.4 శాతం వృద్ధితో పోలిస్తే స్వల్ప తగ్గుదలే అయినప్పటికీ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా నెలకొన్న అనిశ్చితుల మధ్య భారత్ స్థిరమైన వృద్ధిని కొనసాగిస్తున్నదనే సంకేతంగా భావిస్తున్నారు.
Details
ఆర్థిక లోటు (Fiscal Deficit)
FY26లో 4.4 శాతం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్న ప్రభుత్వం, FY27లో దీనిని 4.3 శాతానికి తగ్గించాలని భావిస్తోంది. ఇదే సమయంలో లోటు శాతానికి బదులు డెట్-టు-జీడీపీ నిష్పత్తిని ప్రధాన ఆర్థిక సూచికగా తీసుకునే దిశగా ప్రభుత్వం ఆలోచిస్తున్నట్లు విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. దీర్ఘకాలికంగా FY31 నాటికి డెట్-టు-జీడీపీ నిష్పత్తిని 50 శాతానికి పరిమితం చేయడమే లక్ష్యంగా ఉంది. మూలధన వ్యయం (Capex) ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అభివృద్ధికి కీలకమైన మూలధన వ్యయం 10 నుంచి 15 శాతం వరకు పెరిగే అవకాశముందని అంచనా. దీనివల్ల మొత్తం క్యాపెక్స్ వ్యయం రూ.12 నుంచి రూ.12.5 ట్రిలియన్ వరకు చేరవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు.
Details
రంగాల వారీ ప్రాధాన్యతలు
రోడ్లు, రైల్వేలకు ప్రాధాన్యం కొనసాగుతూనే, ఈసారి బడ్జెట్లో కొన్ని కీలక రంగాలకు అదనపు కేటాయింపులు ఉండవచ్చని అంచనాలు ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా గ్రీన్ ఎనర్జీ (గ్రీన్ హైడ్రజన్ మిషన్) అణుశక్తి (న్యూక్లియర్ ఎనర్జీ) హైటెక్ తయారీ రంగం (ఏఐ, రోబోటిక్స్) వంటి రంగాలు బడ్జెట్లో ప్రత్యేక దృష్టిని ఆకర్షించనున్నాయి.
Details
క్రెడిట్ రేటింగ్లో మెరుగుదల
జపాన్కు చెందిన రేటింగ్ అండ్ ఇన్వెస్ట్మెంట్ ఇన్ఫర్మేషన్ (R&I) సంస్థ భారత్ దీర్ఘకాలిక సార్వభౌమ రేటింగ్ను 'BBB' నుంచి 'BBB+'కు పెంచుతూ, స్టేబుల్ అవుట్లుక్ను కొనసాగించింది. ఇదే సమయంలో స్టాండర్డ్ అండ్ పూర్స్ (S&P) గ్లోబల్ రేటింగ్స్ కూడా భారత రేటింగ్ను 'BBB-' నుంచి 'BBB'కు అప్గ్రేడ్ చేసింది. ఇది గత 18 ఏళ్లలో S&P ఇచ్చిన తొలి సార్వభౌమ అప్గ్రేడ్ కావడం విశేషం. మే 2024లోనే భారత్పై అవుట్లుక్ను 'స్టేబుల్' నుంచి 'పాజిటివ్'గా మార్చింది.
Details
ఎగుమతుల్లో రికార్డు వృద్ధి
భారత ఎగుమతులు సరికొత్త గరిష్ఠాలను నమోదు చేశాయి. FY25లో మొత్తం ఎగుమతులు USD 825.3 బిలియన్కు చేరాయి. FY26 తొలి అర్ధభాగంలోనే USD 418.5 బిలియన్ ఎగుమతులు నమోదయ్యాయి. ఈ వృద్ధికి సేవల రంగం, నాన్-పెట్రోలియం, నాన్-జెమ్స్ అండ్ జ్యువెలరీ ఎగుమతులు ప్రధానంగా దోహదపడ్డాయి. 7 నెలల కనిష్టానికి నిరుద్యోగం MoSPI గణాంకాల ప్రకారం, 2025 నవంబర్లో 15 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో నిరుద్యోగ రేటు 4.7 శాతానికి తగ్గింది. ఇది అక్టోబర్ 2025లో నమోదైన 5.2 శాతంతో పోలిస్తే స్పష్టమైన తగ్గుదల. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో నిరుద్యోగం 3.9 శాతం, పట్టణాల్లో 6.5 శాతంగా నమోదవడం కార్మిక మార్కెట్ బలోపేతాన్ని సూచిస్తోంది.
Details
ఆర్బీఐ వడ్డీ రేట్ల కోత
ఫిబ్రవరి 2025 నుంచి ఇప్పటి వరకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా మొత్తం 125 బేసిస్ పాయింట్ల మేర వడ్డీ రేట్లను తగ్గించింది. దీంతో రిపో రేటు 5.25 శాతానికి చేరుకుంది. బలమైన ఆర్థిక వృద్ధి కొనసాగుతున్న నేపథ్యంలో ఈ నిర్ణయం కీలకంగా మారింది.
Details
యూరప్తో స్వేచ్ఛా వాణిజ్య ఒప్పందం
యూరప్తో కుదిరిన ఫ్రీ ట్రేడ్ అగ్రిమెంట్ (FTA) భారత తయారీ రంగానికి, ఎగుమతుల స్థిరత్వానికి, వ్యూహాత్మక సామర్థ్యానికి మరింత బలం చేకూర్చనుంది. ఈ ఒప్పందం ద్వారా భారత ఎగుమతుల్లో 99 శాతానికి పైగా ఉత్పత్తులకు మార్కెట్ యాక్సెస్ లభించనుంది. అదే సమయంలో సున్నిత రంగాల పరిరక్షణకు ప్రభుత్వం అవసరమైన విధాన స్వేచ్ఛను కొనసాగిస్తోంది. మొత్తంగా చూస్తే, వరుసగా తొమ్మిదో బడ్జెట్ ద్వారా నిర్మలా సీతారామన్ భారత ఆర్థిక వృద్ధిని మరింత బలోపేతం చేసే కీలక నిర్ణయాలు తీసుకునే అవకాశం ఉందని ఆర్థిక నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.