Petrol, Diesel Price Hike: దేశంలో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను ఎవరు నిర్ణయిస్తారంటే..?
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
దేశంలో ఇంధన ధరల పెరుగుదల మరోసారి ప్రజలపై భారంగా మారింది. తాజాగా మంగళవారం పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను లీటరుకు 90 పైసలు పెంచడంతో సామాన్యుల ఆర్థిక పరిస్థితిపై ప్రభావం మరింత తీవ్రంగా కనిపిస్తోంది. ఇప్పటికే పెరుగుతున్న నిత్యావసర ఖర్చులకు తోడు ఇంధన ధరల భారం కూడా చేరడంతో కుటుంబ బడ్జెట్లు దెబ్బతింటున్నాయి. ద్రవ్యోల్బణం పెరగడానికీ, రవాణా ఖర్చులు అధికమవడానికీ ఈ ధరల పెరుగుదల ప్రధాన కారణంగా మారుతోంది. అయితే దేశంలో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలను అసలు ఎవరు నిర్ణయిస్తారు.. ఆ ప్రక్రియ ఎలా సాగుతుంది అన్న సందేహం చాలా మందిలో ఉంటుంది.
వివరాలు
2010లో పెట్రోల్,2014లో డీజిల్ ధరలను కేంద్ర ప్రభుత్వం నియంత్రణల నుంచి బయటకు..
చాలా మంది భావించినట్లు ఇంధన ధరలను నేరుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించదు. దేశంలోని ప్రభుత్వ రంగ చమురు సంస్థలైన ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్, భారత్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్, హిందుస్థాన్ పెట్రోలియం కార్పొరేషన్ సంస్థలు ప్రధానంగా ధరలను నిర్ణయిస్తాయి. 2010లో పెట్రోల్ ధరలను, 2014లో డీజిల్ ధరలను కేంద్ర ప్రభుత్వం నియంత్రణల నుంచి బయటకు తీసుకొచ్చింది. అప్పటి నుంచి అంతర్జాతీయ మార్కెట్ పరిస్థితులను ఆధారంగా చేసుకుని చమురు సంస్థలే ధరలను సవరిస్తున్నాయి. భారత్కు అవసరమైన ముడి చమురులో 80 శాతానికి పైగా విదేశాల నుంచే దిగుమతి అవుతోంది. అందుకే ప్రపంచ మార్కెట్లో జరిగే మార్పులు దేశీయ ఇంధన ధరలపై నేరుగా ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
వివరాలు
ముడి చమురు ధర నిర్ణయంలో అనేక అంశాలు భాగమవుతాయి
అయితే వినియోగదారుడు చెల్లించే తుది ధర కేవలం ముడి చమురు ధరతోనే నిర్ణయించబడదు. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధర, రూపాయి-డాలర్ మార్పిడి విలువ, రవాణా ఖర్చులు, శుద్ధి ప్రక్రియ వ్యయం, రిఫైనరీ ఖర్చులు, పెట్రోల్ బంకుల కమీషన్ వంటి అనేక అంశాలు ఇందులో భాగమవుతాయి. ఇంధన ధరలు భారీగా పెరగడానికి ప్రధాన కారణం పన్నులేనని చెప్పాలి. పెట్రోల్,డీజిల్పై కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎక్సైజ్ సుంకాన్ని విధిస్తుండగా, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు వ్యాట్ లేదా ఇతర సెస్లను అమలు చేస్తాయి. కేంద్ర పన్ను దేశవ్యాప్తంగా ఒకేలా ఉన్నప్పటికీ, రాష్ట్రాల వారీగా వ్యాట్ రేట్లు మారుతుంటాయి. అందువల్లే ఒక్కో రాష్ట్రంలో,ఒక్కో నగరంలో ఇంధన ధరలు భిన్నంగా కనిపిస్తాయి.
వివరాలు
రూపాయి విలువ పడిపోతే కూడా దేశంలో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరుగుతాయి
ఢిల్లీ, ముంబై వంటి నగరాల మధ్య కనిపించే ధరల తేడాకు పన్నుల విధానమే ప్రధాన కారణంగా ఉంటుంది. అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో ముడి చమురు కొరత ఏర్పడినా, యుద్ధ పరిస్థితులు నెలకొన్నా, రాజకీయ ఉద్రిక్తతలు పెరిగినా ఇంధన ధరలు పెరుగుతాయి. అలాగే డాలర్తో పోలిస్తే రూపాయి విలువ పడిపోతే కూడా దేశంలో పెట్రోల్, డీజిల్ ధరలు పెరుగుతాయి. మరోవైపు ప్రపంచ మార్కెట్లో ముడి చమురు ధరలు తగ్గినా లేదా ఆర్థిక మాంద్యం ప్రభావం కనిపించినా ఇంధన ధరలు తగ్గే అవకాశాలు ఉంటాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో ప్రజలకు ఊరట కల్పించేందుకు కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పన్నులను తగ్గిస్తాయి. దీంతో ఇంధన ధరలు కొంతవరకు తగ్గి సామాన్యులకు ఉపశమనం లభిస్తుంది.