Dr. R. Ganesh: అవధాన కళకు పునర్జీవం.. డాక్టర్ ఆర్. గణేష్కు పద్మభూషణ్
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
భారతదేశంలోని అత్యంత అరుదైన, ప్రాచీన కళారూపాల్లో ఒకటైన 'అవధానం' కళలో విశేష ప్రతిభ కనబరిచిన కర్ణాటకకు చెందిన 63 ఏళ్ల పండితుడు సదావధాని డాక్టర్ ఆర్. గణేష్కు పద్మభూషణ్ పురస్కారం ప్రకటించారు. కళలు, భారతీయ సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణలో ఆయన చేసిన విశిష్ట సేవలకు గాను ఈ గౌరవం అందజేస్తున్నారు. మే 25న రాష్ట్రపతి భవన్లో జరిగే పద్మ అవార్డుల 2026 కార్యక్రమంలో ఈ పురస్కారం ప్రదానం చేయనున్నారు.
వివరాలు
'అవధానం' అంటే ఏమిటి?
ఒకేసారి పలువురు అడిగే ప్రశ్నలకు ఏకాగ్రతతో వెంటనే సమాధానాలు చెప్పే అరుదైన మేధోకళే అవధానం. ఈ ప్రదర్శనల్లో కళాకారుడు వ్యాకరణబద్ధంగా కవితలు చెప్పాలి, గణిత ప్రశ్నలకు సమాధానాలు ఇవ్వాలి. అదే సమయంలో పండితులు అడిగే ప్రశ్నలకు సాహిత్య నైపుణ్యంతో స్పందించాలి. 1981లో డాక్టర్ గణేష్ ఈ కళను చేపట్టిన సమయంలో కర్ణాటకలో కన్నడ భాషలో అవధానం చేసే కళాకారులు లేరు. ఒంటరిగా ఈ కళను పునరుద్ధరించిన ఆయన ఇప్పటివరకు కన్నడ, సంస్కృతం, తెలుగు, ప్రాకృతం భాషల్లో 1,300కు పైగా అవధాన కార్యక్రమాలు నిర్వహించారు.
వివరాలు
ఇంజినీర్ నుంచి బహుభాషా పండితుడిగా..
1962లో కర్ణాటకలోని కోలార్ ప్రాంతంలో జన్మించిన డాక్టర్ గణేష్ మెకానికల్ ఇంజినీరింగ్లో బీఈ పూర్తి చేశారు. అనంతరం ఐఐఎస్సీలో మెటలర్జీలో మాస్టర్స్ చేశారు. అలాగే సంస్కృతంలో పీజీ చదివి, కన్నడ అవధానంపై పరిశోధనకు హంపి విశ్వవిద్యాలయం నుంచి డి.లిట్ పట్టా పొందారు. కన్నడ, సంస్కృతం, తెలుగు, తమిళం, హిందీ, మరాఠీ, ఆంగ్లం, ప్రాకృతం, పాళీ, గ్రీకు, లాటిన్, ఇటాలియన్ సహా 12 భాషల్లో ప్రావీణ్యం కలిగిన ప్రముఖ భారతీయ బహుభాషా పండితుల్లో ఆయన ఒకరు.
వివరాలు
కళారంగంలో వినూత్న ప్రయోగాలు, అవార్డులు
డాక్టర్ గణేష్ 'ఏకవ్యక్తి యక్షగానం' అనే కొత్త యక్షగాన రూపాన్ని సృష్టించారు. కవిత్వం, చిత్రకళ, సంగీతం, నృత్యాన్ని కలిపి 'కావ్య-చిత్ర-గీత-నృత్య' అనే ప్రత్యేక కళారూపాన్ని రూపొందించారు. సామాన్య ప్రజలకు కూడా అర్థమయ్యేలా 120 శాస్త్రీయ రాగాలను పరిచయం చేస్తూ 'రాగానురాగా' కార్యక్రమం నిర్వహించారు. కేవలం 29 ఏళ్ల వయసులోనే కర్ణాటక ప్రభుత్వ అత్యున్నత 'రాజ్యోత్సవ ప్రశస్తి' పురస్కారం అందుకున్నారు. 2003లో భారత రాష్ట్రపతి చేతుల మీదుగా సంస్కృత సాహిత్యానికి 'బాదరాయణ-వ్యాస పురస్కార్' అందుకున్నారు. 2021లో సాహిత్య అకాడమీ అనువాద పురస్కారం కూడా ఆయనకు లభించింది.
వివరాలు
#PeoplesPadma అంటే ఏమిటి?
పద్మ అవార్డులను సామాన్య ప్రజలకు మరింత చేరువ చేయాలనే ఉద్దేశంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం #PeoplesPadma లేదా 'ప్రజల పద్మ' కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది. ఇందులో ప్రజల నుంచి నేరుగా నామినేషన్లు స్వీకరిస్తున్నారు. దేశవ్యాప్తంగా ప్రసిద్ధులే కాకుండా వెలుగులోకి రాని ప్రతిభావంతులను, గ్రామీణ స్థాయిలో సేవలు చేస్తున్న వారిని కూడా గుర్తించి గౌరవించడం ఈ కార్యక్రమం లక్ష్యం. కులం, వృత్తి, హోదా, లింగభేదం లేకుండా అన్ని రంగాల్లో విశేష సేవలు చేసిన వారిని పద్మ అవార్డులతో సత్కరిస్తున్నారు.