New Crystal Ball Nebula: మరణ అంచుల్లో నక్షత్రం.. 'క్రిస్టల్ బాల్ నెబ్యులా' అద్భుత చిత్రంతో విశ్వ రహస్యాలు!
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
అంతరిక్షంలో మరణ అంచుల్లో ఉన్న ఓ నక్షత్రం అద్భుతమైన రూపాన్ని శాస్త్రవేత్తలు కొత్త చిత్రంలో బంధించారు. మరో నక్షత్రంతో కలిసి ఉన్న ఈ ఖగోళ వస్తువు ఓ క్రిస్టల్ బాల్లా కనిపిస్తూ అందరినీ ఆకట్టుకుంటోంది. దీనికి "క్రిస్టల్ బాల్ నెబ్యులా" (NGC 1514) అనే పేరు ఉంది. ఈ చిత్రాన్ని హవాయిలోని మౌనాకియా అనే నిద్రాణ అగ్నిపర్వతంపై ఉన్న జెమినీ నార్త్ టెలిస్కోప్కు అమర్చిన జెమినీ మల్టీ-ఆబ్జెక్ట్ స్పెక్ట్రోగ్రాఫ్ సాయంతో శాస్త్రవేత్తలు తీశారు.
వివరాలు
విజ్ఞానంతో పాటు ప్రజల్లో ఆసక్తి కలిగించే ప్రయత్నం
NOIRLab బృందానికి చెందిన ఖగోళ శాస్త్రవేత్త ట్రావిస్ రెక్టర్ మాట్లాడుతూ.. కొన్ని సందర్భాల్లో శాస్త్రీయ పరిశోధనలతో పాటు విశ్వంలోని అద్భుతాలను ప్రజలకు చూపించేందుకు ఇలాంటి లక్ష్యాలను ఎంపిక చేస్తామని తెలిపారు. ఈ నెబ్యులాను పరిశోధన కోసం కాకుండా, దాని అందమైన రూపం కారణంగా చిత్రీకరించామని చెప్పారు. భూమికి 1,500 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో.. ఈ క్రిస్టల్ బాల్ నెబ్యులా భూమికి సుమారు 1,500 కాంతి సంవత్సరాల దూరంలో వృషభ రాశి (టారస్ కాన్స్టెలేషన్)లో ఉంది. ఒక కాంతి సంవత్సరం అంటే కాంతి ఒక సంవత్సరంలో ప్రయాణించే దూరం. అంటే ప్రస్తుతం మనం చూస్తున్న ఈ కాంతి దాదాపు 1,500 సంవత్సరాల క్రితం విడుదలైనదే.
వివరాలు
ప్లానెటరీ నెబ్యులా అంటే ఏమిటి?
చిన్న టెలిస్కోప్లో చూసినప్పుడు ఇవి గ్రహాల్లా కనిపిస్తుండటంతో వీటికి "ప్లానెటరీ నెబ్యులా" అనే పేరు వచ్చింది. జీవితాంతానికి చేరుకున్న నక్షత్రాలు తమ బయటి పొరలను అంతరిక్షంలోకి విసిరివేయడంతో ధూళి, వాయువులతో కూడిన మేఘం ఏర్పడుతుంది. మధ్యలో మిగిలే గుండె భాగాన్ని వైట్ డ్వార్ఫ్ అంటారు. ఇలాంటి నెబ్యులాలు విభిన్న ఆకారాలు, సమతుల్య నిర్మాణాలు, అద్భుతమైన రంగులతో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయని ట్రావిస్ రెక్టర్ తెలిపారు.
వివరాలు
రెండు నక్షత్రాల వ్యవస్థలో ఆసక్తికర పరిణామం
క్రిస్టల్ బాల్ నెబ్యులాలో రెండు నక్షత్రాల బైనరీ వ్యవస్థ ఉంది. ఒకేసారి ఏర్పడిన ఈ రెండు నక్షత్రాలు ఒకదాని చుట్టూ మరొకటి తిరుగుతూ ఉంటాయి. మన పాలపుంత గెలాక్సీలో సగానికి పైగా నక్షత్రాలు ఇలాంటి బహుళ నక్షత్ర వ్యవస్థల్లోనే ఉన్నాయని నాసా చెబుతోంది. ఈ వ్యవస్థలో ఒక నక్షత్రం తన బయటి పొరలను కోల్పోతుండగా,దాని చుట్టూ తిరుగుతున్న మరో నక్షత్రం గురుత్వాకర్షణ ప్రభావంతో వాయువులను కదిలించి అద్భుతమైన ఆకృతులను సృష్టిస్తోందని శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు.
వివరాలు
ఎరుపు, నీలం రంగుల వెనుక రహస్యం
ఈ నెబ్యులా చిత్రంలోని రంగులు ప్రత్యేక ఫిల్టర్ ద్వారా నమోదయ్యాయి. వేడిగా ఉన్న హైడ్రోజన్ వాయువు ఎరుపు రంగులో, వేడిగా ఉన్న ఆక్సిజన్ నీలం రంగులో కనిపిస్తోంది. ప్లానెటరీ నెబ్యులాల్లో సాధారణంగా ఈ రెండు వాయువులే ఎక్కువగా ఉత్పత్తి అవుతాయి. 1790లోనే గుర్తించిన ఖగోళ అద్భుతం జర్మన్-బ్రిటిష్ ఖగోళ శాస్త్రవేత్త విలియం హెర్షెల్ 1790లో తొలిసారిగా ఈ నెబ్యులాను గుర్తించారు. ప్లానెటరీ నెబ్యులా అనే పదాన్ని కూడా ఆయనే ప్రవేశపెట్టారు. ఈ రెండు నక్షత్రాల్లో ఒకటి మరొకదాని చుట్టూ తిరగడానికి దాదాపు తొమ్మిది సంవత్సరాలు పడుతుంది. ఈ నెమ్మదైన కక్ష్య గమనమే ఈ నెబ్యులాకు మేఘాల్లాంటి ప్రత్యేక ఆకారాన్ని ఇచ్చిందని శాస్త్రవేత్తలు చెబుతున్నారు.
వివరాలు
కొత్త పరిశోధనలకు మార్గం
పంచదార మిఠాయిని తిప్పుతూ తయారు చేసినట్లు, చుట్టూ తిరిగే నక్షత్రం వాయు పొరలను కలిపి ఈ రూపాన్ని సృష్టిస్తోంది. కెనడాలోని వెస్ట్రన్ యూనివర్సిటీకి చెందిన ఖగోళ శాస్త్రవేత్త జాన్ కామి.. ప్లానెటరీ నెబ్యులాలను రంగురంగుల సీతాకోకచిలుకలతో పోల్చారు. వేర్వేరు తరంగదైర్ఘ్యాల్లో పనిచేసే టెలిస్కోపులతో చూస్తే ఒకే నెబ్యులా పూర్తిగా భిన్నంగా కనిపిస్తుందని తెలిపారు. జేమ్స్ వెబ్ స్పేస్ టెలిస్కోప్తో ఈ వస్తువును పరిశీలిస్తే అది మరో ఖగోళ వస్తువులా కనిపించే అవకాశం ఉందని ఆయన చెప్పారు. అందుకే వివిధ తరంగదైర్ఘ్యాల్లో పరిశోధనలు ఎంతో ముఖ్యమని వివరించారు.
వివరాలు
ఇంకా కొనసాగుతున్న పరిశోధనలు
రెండు శతాబ్దాల క్రితమే ఈ నెబ్యులాను గుర్తించినప్పటికీ, శాస్త్రవేత్తలు ఇప్పటికీ దీనిపై అధ్యయనం కొనసాగిస్తున్నారు. ఆధునిక టెలిస్కోపుల వల్ల మరింత స్పష్టమైన చిత్రాలు, కొత్త వివరాలు లభిస్తున్నాయి. ప్లానెటరీ నెబ్యులా దశ ఖగోళ పరంగా కేవలం 10 వేల సంవత్సరాల పాటు మాత్రమే ఉంటుంది. ఈ తక్కువ వ్యవధిలో నక్షత్రం ఎలా మారుతోంది,ఎంత వేగంగా తన ద్రవ్యరాశిని కోల్పోతోంది, వాయువులు ఎలా అంతరిక్షంలోకి విస్తరిస్తున్నాయనే విషయాలను పరిశీలించే అవకాశం శాస్త్రవేత్తలకు లభిస్తోంది. ప్రతి కొన్ని సంవత్సరాలకు ఒకసారి వీటిని పరిశీలించడం ద్వారా నక్షత్రాల జీవితాంత దశలో జరిగే మార్పులపై కీలక సమాచారం సేకరించవచ్చని పరిశోధకులు చెబుతున్నారు.
వివరాలు
ఇంకా కొనసాగుతున్న పరిశోధనలు
రోజూ కొత్త ఖగోళ వస్తువులను పరిశీలించే శాస్త్రవేత్తలకు కూడా ఇలాంటి చిత్రాలు ప్రత్యేక అనుభూతిని కలిగిస్తున్నాయి. ఇప్పటికే ఎన్నో అద్భుత చిత్రాలు చూసినా, క్రిస్టల్ బాల్ నెబ్యులా కొత్త చిత్రం మరోసారి విశ్వం ఎంత అద్భుతమో గుర్తు చేస్తోందని ఖగోళ శాస్త్రవేత్త జాన్ కామి పేర్కొన్నారు.