Mecca Pact: మక్కా ఒప్పందానికి తొలి పరీక్ష.. రెండో రోజే రిఫైనరీపై హౌతీల దాడి
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
ఆగస్టు 7న ముగ్గురు నేతలు మక్కాలో ఓ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు. సరిగ్గా రెండు రోజుల తర్వాత.. సౌదీ అరేబియాలోని జిజాన్ (జజాన్) రిఫైనరీపై హౌతీలు దాడి చేశారు. అయితే రియాద్.. అంకారాకు ఫోన్ చేయలేదు. ఇస్లామాబాద్ను సంప్రదించలేదు. ఎవరూ ఎలాంటి నిబంధనను ప్రస్తావించలేదు. చివరికి ఆ రిఫైనరీ ఒంటరిగానే మంటల్లో కాలిపోయింది. ఆగస్టు 22న ఢిల్లీలో భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ ఓ కీలక ప్రశ్న సంధించారు. మక్కా ఒప్పందంపై సంతకాలు చేసిన దేశాలు ప్రస్తుతం ''లైవ్ మిలిటరీ సిచ్యుయేషన్స్''ను ఎదుర్కొంటున్నాయని ఆయన అన్నారు. ''మరి వాటికి ప్రతిస్పందనగా మక్కా ఒప్పందం ఏం చేసింది?'' అని ప్రశ్నించారు.
వివరాలు
అసలు మక్కా ఒప్పందం ఏం చెబుతోంది?
అదే సమయంలో ఆయన మరో కీలక వ్యాఖ్య చేశారు. ''నా లెక్కల్లో ప్రతి అంశం ముఖ్యం.
ప్రతిదానికీ ఓ బరువు ఉంటుంది'' అని అన్నారు. ఈ రెండు వ్యాఖ్యలూ ప్రత్యేకంగా గమనించాల్సినవే.
మొదటిది మక్కా ఒప్పందం గురించి కాగా.. రెండోది భారత్ గురించి. ఓ రక్షణ ఒప్పందం అంటే ఏమిటో ముందుగా అర్థం చేసుకోవాలి.
ఇలాంటి ఒప్పందాలు సాధారణంగా నాలుగు ప్రశ్నలకు సమాధానం చెబుతాయి.
వివరాలు
ఆ ఖర్చును ఎవరు భరిస్తారు?
రక్షణ హామీ అంటే బాధ్యతను తొలగించడం కాదు.. ఒకరి భద్రతా వ్యయాన్ని మరొకరిపై బదిలీ చేయడం.
1949లో కుదిరిన నార్త్ అట్లాంటిక్ ఒప్పందం ఈ నాలుగు అంశాలకూ సమాధానం ఇచ్చింది.
అయినప్పటికీ నాటోలోని ఆర్టికల్ 5ను ఇప్పటివరకు ఒక్కసారి మాత్రమే అమలు చేశారు.
అది 2001లో సెప్టెంబర్ 11 ఉగ్రదాడుల తర్వాత. మక్కా ఒప్పందం పూర్తి పాఠ్యం ఇప్పటివరకు బహిర్గతం కాలేదు. విడుదల చేసిన ఉమ్మడి ప్రకటనలో మాత్రం ''వారందరిపై దాడి'' అనే కీలక పదజాలం ఉంది.
ఓ మంత్రుల కమిటీ, సెక్రటేరియట్ ఏర్పాటు గురించి ప్రస్తావన ఉంది. కానీ ఉమ్మడి సైనిక కమాండ్ వ్యవస్థ లేదు.
సంప్రదింపుల కోసం స్పష్టమైన విధానం లేదు. అణ్వాయుధాల గురించి కూడా ఎలాంటి ప్రస్తావన లేదు.
వివరాలు
సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్ మధ్య కుదిరిన రక్షణ ఒప్పందం..
టర్కీ విదేశాంగ మంత్రి హకాన్ ఫిదాన్ ప్రకారం.. ఈ ఒప్పందంపై చర్చలు జరగడానికి రెండేళ్ల ఎనిమిది నెలలు పట్టింది.
2025 సెప్టెంబర్ 17న సౌదీ అరేబియా, పాకిస్థాన్ మధ్య కుదిరిన రక్షణ ఒప్పందాన్ని ఇది మరింత విస్తరించింది.
అయితే నాలుగు ప్రాథమిక ప్రశ్నలకు బహిరంగంగా ఎలాంటి సమాధానమూ లేదు.
ఓ రక్షణ ఒప్పందం అసలు ఎంత బలమైనదో ముందుగా కాదు.. సంక్షోభం వచ్చిన తర్వాతే తెలుస్తుంది.
జజాన్ రిఫైనరీపై దాడి ఆ ఒప్పందానికి తొలి పరీక్షగా నిలిచింది. ఆ పరీక్షకు వచ్చిన సమాధానం.. మౌనం.
వివరాలు
ఇలాంటి కూటముల విషయంలో చరిత్ర ఏం చెబుతోంది?
చరిత్రను పరిశీలిస్తే ఇలాంటి రక్షణ కూటములపై ఓ స్పష్టమైన హెచ్చరిక కనిపిస్తుంది.
1955లో బాగ్దాద్ ఒప్పందం కుదిరింది. 1959లో అది సెంటో (సెంట్రల్ ట్రీటీ ఆర్గనైజేషన్)గా మారింది.
సోవియట్ యూనియన్ ప్రభావాన్ని అడ్డుకోవడమే దాని ప్రధాన ఉద్దేశం. పాకిస్థాన్ కూడా అందులో సభ్యదేశమే. 1965లో పాకిస్థాన్ సాయం కోరింది. 1971లోనూ సహాయం కోరింది.
కానీ రెండు సందర్భాల్లోనూ ఆ కూటమి నుంచి ఎలాంటి సైనిక సహాయం అందలేదు. 1974లో బ్రిటన్ సైనిక స్థావరాలు ఉన్నప్పటికీ టర్కీ సైప్రస్పై దాడి చేసింది.
2015 ఏప్రిల్ 10న యెమెన్లో జరుగుతున్న యుద్ధంలో తటస్థంగా ఉండాలని పాకిస్థాన్ పార్లమెంట్ తీర్మానించింది.
సౌదీ అరేబియా తమకు సైనిక బలగాలను పంపాలని పాకిస్థాన్ను కోరింది.
వివరాలు
సభ్యదేశాలు పెరిగితే బలం పెరుగుతుందా?
టర్కీ ఇప్పటికే ఈ కూటమి తలుపులు ఇతర దేశాలకు కూడా తెరిచి ఉన్నాయని చెబుతోంది.
ఈజిప్టు చేరే అవకాశం ఉందనే చర్చ జరుగుతోంది. బంగ్లాదేశ్కు కూడా ఆహ్వానం అందింది.
సభ్యదేశాలు పెరిగే కొద్దీ.. ప్రతి దేశానికి సంబంధించిన భద్రతా ముప్పులు కూడా కూటమి పరిధిలోకి వస్తాయి.
సౌదీ అరేబియా గతాన్ని పరిశీలిస్తే ఈ విషయంలో కొన్ని ఉదాహరణలు కనిపిస్తాయి.
1981లో గల్ఫ్ కోఆపరేషన్ కౌన్సిల్ (జీసీసీ) ఏర్పడింది. 2015లో ఉగ్రవాద వ్యతిరేక కూటమి ఏర్పాటైంది.
2020లో రెడ్ సీ కౌన్సిల్ ఏర్పాటైంది. అన్నీ ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. సమావేశాలు జరిగాయి. కానీ వాటిలో ఏదీ వాస్తవ యుద్ధంలో పాల్గొనలేదు.