Nepal: హిమాలయ రక్షణకు నేపాల్ కొత్త ప్రతిపాదన.. భారత్, చైనాకు పిలుపు
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
హిమాలయ ప్రాంతంలో పెరుగుతున్న వాతావరణ మార్పుల ముప్పులను ఎదుర్కొనేందుకు నేపాల్ కీలక ప్రతిపాదన చేసింది. భారత్, చైనాలతో కలిసి 'హిమాలయన్ క్లైమేట్ రెసిలియన్స్ మెకానిజం'ను ఏర్పాటు చేయాలని నేపాల్ ప్రధాని బాలేంద్ర షా సూచించారు. దీనికి నేపాల్ నాయకత్వం వహించాలని ప్రతిపాదించారు.
వివరాలు
హిమాలయాలపై ఉమ్మడి నిఘా
న్యూయార్క్లో జరిగిన ఐక్యరాజ్యసమితి 81వ సర్వసభ్య సమావేశంలో ప్రసంగించిన బాలేంద్ర షా.. హిమాలయ ప్రాంతంలో వాతావరణ మార్పులతో ముప్పులు వేగంగా పెరుగుతున్నాయని పేర్కొన్నారు.
ఈ నేపథ్యంలో భారత్, చైనా, నేపాల్ కలిసి పనిచేసేలా కొత్త వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని కోరారు.
ఈ వ్యవస్థ ద్వారా మూడు దేశాలు ఉపగ్రహ సమాచారాన్ని, సాంకేతిక నైపుణ్యాన్ని పరస్పరం పంచుకోవాలని సూచించారు.
ప్రమాదకర హిమ సరస్సులను నిరంతరం పర్యవేక్షించాలని, సంయుక్త ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను బలోపేతం చేయాలని చెప్పారు.
విపత్తులు సంభవించినప్పుడు సరిహద్దులతో సంబంధం లేకుండా సహాయక చర్యలను సమన్వయం చేసుకోవాలని పిలుపునిచ్చారు.
హిమాలయాలను విభజిత సమాచారానికి సరిహద్దుగా కాకుండా అంతర్జాతీయ సహకారానికి వేదికగా మార్చాలని షా అన్నారు.
వివరాలు
'హిమాలయన్ సునామీ'గా వరదల తీవ్రత
ఇటీవల నేపాల్లో సంభవించిన భారీ ఫ్లాష్ వరదలు దేశంలోని పర్వత ప్రాంతాలను తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయి.
భోటేకోషి-త్రిశూలీ ప్రాంతాల్లో జరిగిన ఈ విపత్తును కొందరు 'హిమాలయన్ సునామీ'గా అభివర్ణించారు.
ఈ ఘటన కేవలం నేపాల్కు పరిమితమైన విషాదం కాదని, ప్రపంచానికి ఒక హెచ్చరిక అని బాలేంద్ర షా ఐరాస వేదికగా పేర్కొన్నారు.
వాతావరణ మార్పుల ప్రభావంతో హిమాలయాల పర్యావరణ వ్యవస్థ మరింత అస్థిరంగా మారుతోందని షా వివరించారు.
మంచు కింద ఉన్న శాశ్వత హిమపొరలు కరుగుతుండటంతో పర్వత వాలులు బలహీనపడుతున్నాయని, దీంతో మంచు-రాళ్ల విరిగిపడటం, వరదలు, కొండచరియలు వంటి ప్రమాదాలు పెరుగుతున్నాయని చెప్పారు.
నేపాల్-చైనా సరిహద్దు ప్రాంతాల్లో ఈ ప్రభావం కనిపించిందని, వరద నీరు భారత్ వైపు కూడా ప్రవహించిందని పేర్కొన్నారు.
వివరాలు
రెండు బిలియన్ మంది జీవితాలతో ముడిపడి ఉన్న హిమాలయాలు
హిందూకుష్-హిమాలయ ప్రాంతం దాదాపు రెండు బిలియన్ మంది ప్రజలకు నీరు, పర్యావరణ వ్యవస్థలు, వ్యవసాయం, జీవనోపాధికి ఆధారంగా ఉందని బాలేంద్ర షా తెలిపారు.
అందువల్ల హిమాలయాల రక్షణ ఒక్క దేశానికి సంబంధించిన అంశం కాదని, ప్రాంతీయంగానూ అంతర్జాతీయంగానూ ప్రాధాన్యమున్న విషయమని వివరించారు.
వివరాలు
నేపాల్ వాటా తక్కువైనా.. ప్రభావం మాత్రం తీవ్రం
ప్రపంచ గ్రీన్హౌస్ వాయు ఉద్గారాల్లో నేపాల్ వాటా 0.1 శాతం కంటే తక్కువేనని షా గుర్తుచేశారు.
అయినప్పటికీ వాతావరణ సంక్షోభం కారణంగా ఆ దేశం భారీ మూల్యం చెల్లిస్తోందని చెప్పారు.
పర్వత ప్రాంతాల్లో వరదలు, కొండచరియలు, ఇతర ప్రకృతి విపత్తులు అభివృద్ధి ఫలితాలను దెబ్బతీస్తున్నాయని వివరించారు.
రహదారులు, వంతెనలు, పాఠశాలలు, ఇళ్లు, వ్యవసాయ భూములు, విద్యుత్ మౌలిక వసతులు దెబ్బతినడంతో నేపాల్ భారీ పునరుద్ధరణ, పునర్నిర్మాణ సవాలును ఎదుర్కొంటోందని షా తెలిపారు.
ఇటీవలి విపత్తు తర్వాత భౌతిక పునరుద్ధరణ అవసరాలు దేశ స్థూల దేశీయోత్పత్తిలో సుమారు 10 శాతానికి చేరవచ్చని ఆయన పేర్కొన్నారు.
వివరాలు
గ్రాంట్ల రూపంలో సాయం చేయాలి
వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాన్ని ఎదుర్కొంటున్న అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలకు రుణాల కంటే గ్రాంట్ల రూపంలో మరింత ఆర్థిక సాయం అందించాలని నేపాల్ ప్రధాని అంతర్జాతీయ సమాజాన్ని కోరారు.
వాతావరణ నిధులను పొందే ప్రక్రియలో ఉన్న సంక్లిష్టతలను తగ్గించాలని సూచించారు.
లాస్ అండ్ డ్యామేజ్ ఫండ్, గ్లోబల్ ఎన్విరాన్మెంట్ ఫెసిలిటీ వంటి ప్రస్తుత వాతావరణ ఆర్థిక వ్యవస్థలు అవసరాలకు సరిపోవడం లేదని షా పేర్కొన్నారు.
విపత్తుతో ఇబ్బందుల్లో ఉన్న దేశాలు సాయం కోసం సుదీర్ఘమైన అధికారిక ప్రక్రియలతో ఇబ్బంది పడకుండా వేగంగా నిధులు అందే విధానం అవసరమని అన్నారు.
వివరాలు
ముందస్తు సన్నద్ధతే కీలకం
భవిష్యత్తులో వాతావరణ సంబంధిత విపత్తులు మరింత తీవ్రంగా, తరచుగా సంభవించే అవకాశం ఉన్నందున ముందస్తు సన్నద్ధతపై దృష్టి పెట్టాలని బాలేంద్ర షా పిలుపునిచ్చారు.
విపత్తు వచ్చిన తర్వాత స్పందించడం కంటే ముందుగానే మౌలిక వసతులను బలోపేతం చేయడం, విపత్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలను మెరుగుపరచడం, బీమా, సాంకేతికత, ఆవిష్కరణల్లో పెట్టుబడులు పెట్టడం అవసరమని సూచించారు.
వాతావరణ మార్పుల ప్రభావాలను ఎదుర్కొనేందుకు బలమైన సంస్థలు, మౌలిక వసతులు, ప్రాణాలను కాపాడే ముందస్తు హెచ్చరిక వ్యవస్థలు అవసరమని చెప్పారు.
అదే సమయంలో శిలాజ ఇంధనాలపై ఆధారపడటాన్ని తగ్గించి, వాతావరణ అనుకూల అభివృద్ధికి ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని సూచించారు.
వివరాలు
భారత్, చైనాకు నేపాల్ ప్రతిపాదన
ఇటీవలి విపత్తు సమయంలో భారత్, చైనా అందించిన సహాయానికి బాలేంద్ర షా కృతజ్ఞతలు తెలిపారు.
అదే సహకారాన్ని మరింత వ్యవస్థీకృతం చేసే దిశగా 'హిమాలయన్ క్లైమేట్ రెసిలియన్స్ మెకానిజం' ఏర్పాటు చేయాలని ప్రతిపాదించారు.
ఉపగ్రహ డేటా, నిపుణుల సహకారం, హిమ సరస్సుల పర్యవేక్షణ, ముందస్తు హెచ్చరికలు, సరిహద్దులు దాటి సహాయక చర్యలు.. ఈ వ్యవస్థలో కీలక అంశాలుగా ఉండాలని ఆయన సూచించారు.