unclaimed financial assets: దేశంలో పెరుగుతున్న క్లెయిం కాని ఆస్తులు.. రూ.1.1 లక్షల కోట్లకు చేరిన నిధులు
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
దేశవ్యాప్తంగా ఎవరూ క్లెయిం చేయకుండా మిగిలిపోయిన ఆర్థిక ఆస్తుల పరిమాణం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన తాజా గణాంకాల ప్రకారం.. 2025-26 ఆర్థిక సంవత్సరం ముగిసే సమయానికి క్లెయిం కాని నిధుల మొత్తం విలువ రూ.1.1 లక్షల కోట్లకు చేరింది. బ్యాంకులు, బీమా సంస్థలు, వాటా మార్కెట్లలో యజమానుల వివరాలు అందుబాటులో లేకపోవడంతో భారీ మొత్తాలు అలాగే నిలిచిపోతున్నాయి. ప్రజల్లో అవగాహన పెంచేందుకు కేంద్రం 'మీ డబ్బు-మీ హక్కు' వంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నప్పటికీ, ఆశించిన స్థాయిలో స్పందన కనిపించడం లేదు.
వివరాలు
నిధులను సంబంధిత నియంత్రణ సంస్థలు తమ ఆధీనంలో భద్రపరుస్తున్నాయి
ఈ మొత్తంలో అత్యధికంగా రూ.83 వేల కోట్లు బ్యాంకు డిపాజిట్ల రూపంలో ఉన్నాయి. అదేవిధంగా వాటా మార్కెట్ పెట్టుబడుల రూపంలో సుమారు రూ.10 వేల కోట్లు, జీవిత బీమా పాలసీల రూపంలో మరో రూ.14 వేల కోట్లు క్లెయిం కాకుండా మిగిలిపోయాయి. ఈ నిధులను సంబంధిత నియంత్రణ సంస్థలు తమ ఆధీనంలో భద్రపరుస్తున్నాయి. రిజర్వు బ్యాంకు బ్యాంకు డిపాజిట్లను 'డిపాజిటర్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అవేర్నెస్ ఫండ్'లో ఉంచగా, సెబీ వాటా మార్కెట్కు చెందిన నిధులను 'ఇన్వెస్టర్ ప్రొటెక్షన్ అండ్ అవేర్నెస్ ఫండ్'లో భద్రపరిచింది.
వివరాలు
పాత ఖాతాల నిర్వహణ విధానం ఇప్పుడు ప్రధాన సమస్య
పాత ఖాతాల నిర్వహణ విధానం ఇప్పుడు ప్రధాన సమస్యగా మారిందని నిపుణులు చెబుతున్నారు. గతంలో ఖాతాదారుల వివరాలు పత్రాల ఆధారంగా, చేతిరాత రూపంలో నమోదు చేయడం వల్ల పేర్లలో అక్షర దోషాలు, తాత్కాలిక చిరునామాలు వంటి తప్పులు చోటుచేసుకున్నాయి. ప్రస్తుతం ఆధార్, పాన్ అనుసంధానంతో డిజిటల్ ధ్రువీకరణ తప్పనిసరి కావడంతో పాత రికార్డులు, ప్రస్తుత వివరాల మధ్య వ్యత్యాసాలు బయటపడుతున్నాయి. దీంతో అసలు ఖాతాదారులు లేదా వారసులు తమ హక్కులను నిరూపించుకోవడంలో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు.
వివరాలు
పాత ఖాతాల్లో నామినీ వివరాలు లేకపోవడం సమస్య
ముఖ్యంగా పాత ఖాతాల్లో నామినీ వివరాలు లేకపోవడం సమస్యను మరింత క్లిష్టంగా మారుస్తోంది. ఖాతాదారు మరణించిన తర్వాత వారసులు బ్యాంకులు, కార్యాలయాల చుట్టూ తిరగాల్సి వస్తోంది. హక్కు ఉన్నప్పటికీ దాన్ని నిరూపించడానికి అఫిడవిట్లు, భరోసా పత్రాలు సమర్పించాల్సి రావడం భారంగా మారుతోంది. వృద్ధాప్యం కారణంగా సంతకాలు మారిపోవడం, వేలిముద్రలు సరిపోకపోవడం, మతిమరుపు, నరాల సంబంధిత వ్యాధులు కూడా ఇబ్బందులకు దారితీస్తున్నాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో పెట్టుబడుల వివరాలపై కుటుంబ సభ్యులకు అవగాహన లేకపోవడం వల్ల కూడా ఈ నిధులు గుర్తించబడకుండా మిగిలిపోతున్నాయి.
వివరాలు
క్లెయిం కాని డిపాజిట్లను గుర్తించేందుకు 'ఉద్గమ్'
ఈ పరిస్థితిని దృష్టిలో ఉంచుకుని ప్రభుత్వం విధానాలను సులభతరం చేసే చర్యలు చేపడుతోంది. క్లెయిం కాని డిపాజిట్లను గుర్తించేందుకు 'ఉద్గమ్' వంటి ప్రత్యేక డిజిటల్ వేదికలను అందుబాటులోకి తీసుకొచ్చింది. గతేడాది రిజర్వు బ్యాంకు, సెబీ కలిసి 'మీ డబ్బు-మీ హక్కు' పేరిట దేశవ్యాప్తంగా అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహించాయి. ఈ చర్యల ద్వారా సుమారు రూ.5,777 కోట్ల విలువైన ఆస్తులను లబ్ధిదారులకు అందజేసినా, ఇంకా భారీ స్థాయిలో నిధులు క్లెయిం కాకుండానే మిగిలిపోతున్నాయి.