Supreme Court: పాదచారుల హక్కులకు సుప్రీంకోర్టు అండ.. ప్రత్యేక చట్టం తేవాలని కేంద్రానికి ఆదేశం
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
దేశవ్యాప్తంగా పాదచారుల భద్రత, హక్కుల పరిరక్షణకు సంబంధించి సుప్రీంకోర్టు చారిత్రక తీర్పు వెలువరించింది. రహదారుల వెంట సక్రమంగా నిర్మించి, నిర్వహించే ఫుట్పాత్లపై నడవడం ప్రతి భారత పౌరుడి ప్రాథమిక హక్కు అని స్పష్టం చేసింది. అంతేకాదు, మోటారు వాహనాల రాకపోకల కంటే పాదచారుల హక్కులకే ప్రాధాన్యం ఉండాలని పేర్కొంటూ, ఈ హక్కులను రక్షించేందుకు ప్రత్యేక చట్టాన్ని రూపొందించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సూచించింది. జస్టిస్ పి.ఎస్. నరసింహ నేతృత్వంలోని ధర్మాసనం ఈ కీలక తీర్పును వెలువరించింది. ఒక రహదారి నిర్మించినప్పుడు దాని వెంట సురక్షితమైన ఫుట్పాత్ను ఏర్పాటు చేసి,దానిని నిర్వహించడం ప్రభుత్వాల బాధ్యత అని స్పష్టం చేసింది. ఇది కేవలం పరిపాలనా విధి మాత్రమే కాదని,అమలు చేయాల్సిన చట్టబద్ధ బాధ్యత కూడా అని పేర్కొంది.
వివరాలు
విషాద ఘటనతో వెలుగులోకి వచ్చిన సమస్య
ఫుట్పాత్పై నడిచే హక్కు మోటారు వాహనాల ప్రయాణ హక్కు కంటే ఉన్నతమైనదని ధర్మాసనం అభిప్రాయపడింది. ఈ కేసుకు కారణమైన ఘటనలో తన తండ్రితో కలిసి పాఠశాలకు నడుచుకుంటూ వెళ్తున్న ఐదేళ్ల బాలుడు ట్రక్ ఢీకొని మృతి చెందాడు. ఈ ఘటనపై విచారణ చేపట్టిన సుప్రీంకోర్టు, దీనిని ఒక ప్రమాద ఘటనగా మాత్రమే కాకుండా దేశవ్యాప్తంగా పాదచారుల భద్రతకు సంబంధించిన కీలక అంశంగా పరిగణించి విస్తృతంగా విచారించింది. తీర్పులో జస్టిస్ నరసింహ మాట్లాడుతూ,భయాందోళనలు లేకుండా విశాలమైన ఫుట్పాత్లపై నడవడం ప్రతి మనిషికి అత్యంత ప్రాథమిక హక్కు అని పేర్కొన్నారు. నడక అనేది జీవితంలో విడదీయరాని మానవ కార్యకలాపమని,భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్-19 కింద కల్పించిన స్వేచ్ఛగా సంచరించే హక్కులో నడిచే హక్కు కూడా అంతర్భాగమేనని వివరించారు.
వివరాలు
పాదచారులను విస్మరించిన పట్టణాభివృద్ధి
ఆర్థిక అభివృద్ధి, పట్టణీకరణ, వాణిజ్య అవసరాల పెరుగుదలతో ప్రభుత్వాలు పాదచారుల అవసరాలను విస్మరించాయని సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యానించింది. రహదారులు, ఎక్స్ప్రెస్వేలు, ఫ్లైఓవర్ల నిర్మాణానికి ప్రాధాన్యం ఇస్తున్నప్పటికీ, ఫుట్పాత్ల ఏర్పాటు, నిర్వహణపై తగిన శ్రద్ధ చూపడం లేదని పేర్కొంది. దీంతో పాదచారులు రోడ్లపైనే నడవాల్సి వస్తోందని, ప్రమాదాలకు గురై ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారని ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. ఒకప్పుడు వాహనాలు కొద్దిమందికే పరిమితమై ఉండేవని, ప్రస్తుతం వాటి సంఖ్య విపరీతంగా పెరిగి రోడ్లపై ఆధిపత్యం చెలాయించే పరిస్థితి ఏర్పడిందని కోర్టు పేర్కొంది. దీంతో నడిచే వారిని ఇబ్బందిగా చూసే పరిస్థితి వచ్చిందని వ్యాఖ్యానించింది. ఫుట్పాత్లపైనే వాహనాలు దూసుకెళ్లడం, పాదచారులు ప్రమాదాలకు గురికావడం సాధారణమైందని, ఇకపై అలాంటి పరిస్థితులు కొనసాగకూడదని స్పష్టం చేసింది.
వివరాలు
స్వాతంత్ర్య ఉద్యమాల్లోనూ నడకకు ప్రత్యేక స్థానం
భారత స్వాతంత్ర్య ఉద్యమం, సామాజిక సంస్కరణలు, రాజకీయ చైతన్యంలో నడకకు విశిష్ట స్థానం ఉందని సుప్రీంకోర్టు గుర్తు చేసింది. నడక అనేది కేవలం ప్రయాణ సాధనం మాత్రమే కాదని, అది నిరసన, ఆలోచన, సామాజిక చైతన్యం, ప్రజాస్వామ్య హక్కుల ప్రతీకగా నిలిచిందని పేర్కొంది. మహాత్మా గాంధీ వంటి నాయకుల ఉద్యమాల్లో నడక కీలక పాత్ర పోషించిందని వ్యాఖ్యానించింది.
వివరాలు
ప్రత్యేక చట్టం తీసుకురావాలని సూచన
ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న మోటారు వాహనాల చట్టం-1988 ప్రధానంగా వాహనాల రాకపోకలను దృష్టిలో ఉంచుకుని రూపొందించబడిందని, పాదచారుల హక్కులకు తగిన గుర్తింపు ఇవ్వలేదని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయపడింది. ఈ నేపథ్యంలో పాదచారుల హక్కులను రక్షించేందుకు ప్రత్యేక చట్టాన్ని తీసుకురావాల్సిన అవసరం ఉందని సూచించింది. ఆ చట్టం ద్వారా బాధ్యత వహించే సంస్థలను గుర్తించడం, పాదచారుల హక్కుల ఉల్లంఘనలకు తక్షణ పరిష్కారాలు అందించడం, అమలును పర్యవేక్షించే ప్రత్యేక నియంత్రణ వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలని పేర్కొంది.
వివరాలు
కేంద్ర శాఖలకు కీలక ఆదేశాలు
ఈ తీర్పు ప్రతులను కేంద్ర గృహనిర్మాణ, పట్టణ వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ, గ్రామీణాభివృద్ధి శాఖ, రహదారుల రవాణా శాఖలకు పంపాలని సుప్రీంకోర్టు రిజిస్ట్రీని ఆదేశించింది. అలాగే పాదచారుల హక్కుల పరిరక్షణకు అవసరమైన చట్టపరమైన వ్యవస్థపై అధ్యయనం చేయాలని భారత న్యాయ సంఘానికి సూచించింది. బాలుడి కుటుంబానికి రూ.11 లక్షల పరిహారం ఈ కేసులో ప్రాణాలు కోల్పోయిన ఐదేళ్ల బాలుడి కుటుంబానికి రూ.11 లక్షలకు పైగా పరిహారం చెల్లించాలని సుప్రీంకోర్టు ఆదేశించింది. ఈ సందర్భంగా జస్టిస్ పి.ఎస్. నరసింహ భావోద్వేగంగా స్పందిస్తూ, ఉదయం తన కుమారుడిని ప్రేమగా పాఠశాలకు తీసుకెళ్లిన తండ్రికి అది తన కుమారుడితో చివరి నడక అవుతుందని ఊహించి ఉండడని పేర్కొంటూ తన ప్రగాఢ సంతాపాన్ని వ్యక్తం చేశారు.