world brain day: నేడు వరల్డ్ బ్రెయిన్ డే.. మీ మెదడు ఆరోగ్యం ఎంత సురక్షితం?
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
తలనొప్పి, నడుము నొప్పి, కడుపు నొప్పి వంటి శారీరక సమస్యలు వస్తే వెంటనే మందులు వేసుకుని చికిత్స తీసుకుంటాం. కానీ ఒత్తిడి, ఆందోళన, నిరాశ, మతిమరుపు, ఏకాగ్రత లోపం వంటి మానసిక సమస్యలను మాత్రం చాలామంది పెద్దగా పట్టించుకోరు. ముఖ్యంగా మహిళలు కుటుంబం, ఉద్యోగం, బాధ్యతల మధ్య తమ ఆరోగ్యాన్ని చివరి స్థానంలో పెడుతుంటారు. అయితే ఈ నిర్లక్ష్యమే భవిష్యత్తులో తీవ్రమైన మెదడు సంబంధిత సమస్యలకు దారి తీస్తుందని వైద్య నిపుణులు హెచ్చరిస్తున్నారు. ఆధునిక పరిశోధనల ప్రకారం మన శరీరాన్ని, జీవనశైలిని నియంత్రించే అత్యంత కీలక అవయవం మెదడు. అందుకే దాని ఆరోగ్యంపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ అవసరం.
వివరాలు
మహిళల మెదడు ప్రతి దశలో మార్పులకు లోనవుతుంది
ముఖ్యంగా మహిళల మెదడు జీవితంలోని ప్రతి దశలో మార్పులకు లోనవుతూ ఉంటుంది.
యుక్తవయసు, గర్భధారణ, ప్రసవానంతర దశ, మెనోపాజ్, వృద్ధాప్యం వంటి ప్రతి దశలో హార్మోన్లలో జరిగే మార్పులు మెదడు పనితీరుపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతాయి.
ఈ హార్మోన్ల మార్పులు కేవలం భావోద్వేగాలనే కాదు.. జ్ఞాపకశక్తి, ఏకాగ్రత, నిద్ర, నేర్చుకునే సామర్థ్యం, నిర్ణయాలు తీసుకునే నైపుణ్యాలను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి.
అయినప్పటికీ చాలామంది మహిళలు బీపీ, షుగర్, రక్తపరీక్షలు వంటి సాధారణ ఆరోగ్య పరీక్షలు చేయించుకుంటారు గానీ, మెదడు ఆరోగ్యం గురించి వైద్యులను అడగడం లేదా స్వయంగా గమనించడం చాలా అరుదుగా జరుగుతోంది.
వివరాలు
మహిళల్లో మెదడు సంబంధిత సమస్యలు ఎందుకు ఎక్కువ?
పరిశోధనల ప్రకారం పురుషులతో పోలిస్తే మహిళల్లో మైగ్రేన్ దాదాపు మూడు రెట్లు ఎక్కువగా కనిపిస్తోంది.
దీనికి ప్రధాన కారణం హార్మోన్లలో జరిగే మార్పులు, అసమతుల్యత. అంతేకాదు, అల్జీమర్స్తో బాధపడుతున్న వారిలో దాదాపు మూడింట రెండొంతుల మంది మహిళలే.
అలాగే డిప్రెషన్, డిమెన్షియా, మల్టిపుల్ స్క్లెరోసిస్ వంటి నాడీ సంబంధిత ఆటోఇమ్యూన్ వ్యాధులు కూడా మహిళల్లో ఎక్కువగా నమోదవుతున్నాయి.
వివరాలు
సమస్యలు ఆలస్యంగా గుర్తిస్తే ప్రమాదమే
తలనొప్పి, మతిమరుపు, తలతిరగడం, నిద్రలేమి వంటి లక్షణాలను చాలామంది చిన్న సమస్యలుగా తీసుకుని నిర్లక్ష్యం చేస్తుంటారు.
దీర్ఘకాలం పాటు ఈ లక్షణాలను పట్టించుకోకపోవడం వల్ల వ్యాధిని ప్రారంభ దశలో గుర్తించే అవకాశం కోల్పోతున్నారు.
ఆరోగ్య కేంద్రాలు, ఆసుపత్రులు అందుబాటులో ఉన్నా పరీక్షలు వాయిదా వేయడం, నిర్లక్ష్యం చేయడం వల్ల చికిత్స ఆలస్యమై సమస్య తీవ్రత పెరుగుతోంది.
వివరాలు
ఆధునిక జీవనశైలి కూడా ప్రధాన కారణమే
నేటి మహిళ ఒకేసారి ఇంటి పనులు, పిల్లల సంరక్షణ, ఉద్యోగం, కుటుంబ బాధ్యతలు వంటి అనేక పాత్రలు నిర్వహిస్తోంది.
ప్రతి బాధ్యతను సమర్థంగా నిర్వర్తించాలని ప్రయత్నించే క్రమంలో తన ఆరోగ్యాన్ని పూర్తిగా పక్కన పెడుతోంది.
'సూపర్ ఉమన్' అనే భావన ఆమెపై అదనపు ఒత్తిడిని పెంచుతోంది. ఫలితంగా మానసిక అలసట, భావోద్వేగ ఒత్తిడి, నిద్ర సమస్యలు పెరుగుతున్నాయి.
ఈ పరిస్థితిని ఆరోగ్య సమస్యగా గుర్తించకపోవడమే మరింత ఆందోళన కలిగించే అంశమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
వివరాలు
మెదడు ఆరోగ్యాన్ని ఎలా కాపాడుకోవాలి?
యుక్తవయసు, గర్భధారణ, ప్రసవానంతర కాలం, మెనోపాజ్ వంటి దశల్లో హార్మోన్ల ప్రభావం మెదడు రసాయనాలపై ఎక్కువగా ఉంటుంది.
అందువల్ల మైగ్రేన్, పోస్ట్పార్టమ్ డిప్రెషన్, డిమెన్షియా వంటి సమస్యలను ప్రారంభ దశలోనే గుర్తించి వైద్యుల సలహాతో చికిత్స తీసుకోవాలి.
అలాగే మానసిక స్థైర్యాన్ని పెంచుకునే ప్రయత్నం చేయాలి. మెనోపాజ్ సమయంలో చాలామందిలో 'బ్రెయిన్ ఫాగ్' అనే తాత్కాలిక పరిస్థితి కనిపిస్తుంది.
ఇందులో ఏకాగ్రత తగ్గడం, చిన్న విషయాలు మర్చిపోవడం వంటి లక్షణాలు ఉంటాయి. అయితే ఇది డిమెన్షియా కాదని గుర్తించాలి.
మరోవైపు డిమెన్షియా దీర్ఘకాలిక వ్యాధి. కాబట్టి మలి వయసులో జ్ఞాపకశక్తి, ఆలోచనా సామర్థ్యం, ప్రవర్తనలో మార్పులను గమనిస్తూ అవసరమైతే కుటుంబ సభ్యులు, వైద్యుల సహాయం తీసుకోవాలి.
వివరాలు
గుండె ఆరోగ్యం బాగుంటే మెదడూ ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది
గుండె ఆరోగ్యం, మెదడు ఆరోగ్యం ఒకదానితో మరొకటి ముడిపడి ఉంటాయి.
అందుకే రక్తపోటు, మధుమేహం వంటి వ్యాధులను నియంత్రణలో ఉంచితే భవిష్యత్తులో అల్జీమర్స్ వంటి సమస్యల ప్రమాదాన్ని కూడా తగ్గించుకోవచ్చు.
ఆహారంతోనే మెదడుకు రక్షణ
మెదడు ఆరోగ్యాన్ని కాపాడటానికి మెడిటెర్రేనియన్ విధానంలో ఆహారం తీసుకోవాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
యాంటీ ఆక్సిడెంట్లు, ఒమెగా-3 ఫ్యాటీ ఆమ్లాలు అధికంగా ఉండే పండ్లు, ఆకుకూరలు, కూరగాయలు, నట్స్, డ్రైఫ్రూట్స్, చేపలు, తృణధాన్యాలు వంటి ఆహార పదార్థాలను ప్రతిరోజూ తీసుకోవడం మంచిది.
అలాగే శరీరంలో ఐరన్, విటమిన్ బి12 లోపం రాకుండా జాగ్రత్తపడాలి. ఇవి తగ్గితే ఏకాగ్రత, జ్ఞాపకశక్తి, అభిజ్ఞా నైపుణ్యాలు దెబ్బతినే అవకాశం ఉంటుంది.
వివరాలు
మెదడుకు కూడా వ్యాయామం అవసరమే
శరీరానికి వ్యాయామం ఎంత అవసరమో, మెదడుకూ అంతే అవసరం.
కొత్త విషయాలు నేర్చుకోవడం, పుస్తకాలు చదవడం, రాయడం, చదరంగం, పజిల్స్ వంటి మేధో వ్యాయామాలు చేయడం ద్వారా మెదడు చురుకుగా ఉంటుంది.
అలాగే ఒత్తిడి, ఆందోళన, డిప్రెషన్ను తగ్గించుకోవడానికి యోగా, ధ్యానం, మైండ్ఫుల్నెస్, క్రమం తప్పకుండా వ్యాయామం చేయడం మంచిది.
రోజూ కనీసం అరగంట నడవడం కూడా మెదడు ఆరోగ్యానికి ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.
వివరాలు
మహిళల మెదడుపై ప్రత్యేక పరిశోధనలు ఎందుకు అవసరం?
ఆడ, మగ ఇద్దరికీ మెదడు ఉన్నప్పటికీ దాని నిర్మాణం, పనితీరు, వ్యాధుల ప్రభావం ఒకేలా ఉండదు.
ఈ లింగభేదం మెదడు ఆరోగ్యాన్ని ఎలా ప్రభావితం చేస్తుందనే అంశంపై ప్రపంచవ్యాప్తంగా మరిన్ని పరిశోధనలు అవసరమని నిపుణులు చెబుతున్నారు.
ఈ లక్ష్యంతోనే స్విట్జర్లాండ్కు చెందిన న్యూరో సైంటిస్టులు, వైద్య నిపుణులు కలిసి 2017లో 'విమెన్స్ బ్రెయిన్ ప్రాజెక్ట్'ను ప్రారంభించారు.
అనంతరం దీనికి 'విమెన్స్ బ్రెయిన్ ఫౌండేషన్'గా పేరు మార్చారు.
మెదడు ఆరోగ్య పరిశోధనల్లో మహిళలకు సమాన ప్రాధాన్యం కల్పించడం, క్లినికల్ ట్రయల్స్లో వారి భాగస్వామ్యాన్ని పెంచడం, మహిళల్లో కనిపించే మానసిక, నాడీ సంబంధిత వ్యాధులకు మెరుగైన చికిత్స అందుబాటులోకి తీసుకురావడం ఈ సంస్థ ప్రధాన లక్ష్యాలుగా పనిచేస్తోంది.