Kesarbai Kerkar: భూమి దాటి విశ్వంలోకి చేరిన భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతం.. ఎవరీ కేశర్ బాయి కేర్కర్?
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
భారత్ చంద్రయాన్, మంగళయాన్ వంటి అంతరిక్ష విజయాలతో ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించడానికి ఎన్నో దశాబ్దాల ముందే, ఓ భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీత గాత్రం విశ్వ యాత్రను ప్రారంభించింది. ఆ గాత్రం హిందుస్థానీ శాస్త్రీయ సంగీత దిగ్గజం కేశర్ బాయి కేర్కర్ది. ఆమె ఆలపించిన భైరవి రాగంలోని 'జాత్ కహాన్ హో' గీతాన్ని అమెరికా అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ నాసా 1977లో ప్రయోగించిన వోయేజర్-1 వ్యోమనౌకలోని ప్రతిష్ఠాత్మక 'గోల్డెన్ రికార్డ్'లో చోటు కల్పించింది. భూమిపై శబ్దాలు, చిత్రాలు, సంగీత సంపదను ప్రతిబింబించే ఈ రికార్డ్ ప్రస్తుతం సౌర వ్యవస్థను దాటి నక్షత్రాల మధ్య ప్రయాణిస్తూ, మానవ నాగరికతకు సాంస్కృతిక ప్రతినిధిగా కొనసాగుతోంది.
వివరాలు
గోల్డెన్ రికార్డ్ ప్రత్యేకత ఏమిటి?
వోయేజర్-1లో అమర్చిన గోల్డెన్ రికార్డ్ బంగారు పూతతో తయారుచేసిన కాపర్ డిస్క్.
భవిష్యత్తులో గ్రహాంతరవాసులు లేదా ఇతర నాగరికతలు దీనిని కనుగొంటే, భూమిపై జీవనం, సంస్కృతి, సంగీతం, ప్రకృతి గురించి తెలుసుకునేలా దీన్ని ఒక 'టైమ్ క్యాప్సూల్'గా రూపొందించారు.
ఇందులో ప్రపంచంలోని 27 దేశాలకు చెందిన సంగీతాన్ని ఎంపిక చేశారు.
పాశ్చాత్య సంగీత దిగ్గజాలు బీథోవెన్, మొజార్ట్ స్వరకల్పనలతో పాటు భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి ప్రతినిధిగా కేశర్ బాయి కేర్కర్ ఆలాపనను చేర్చారు.
ఎథ్నోమ్యూజికాలజిస్ట్ రాబర్ట్ ఇ. బ్రౌన్ చేసిన సిఫార్సు మేరకు ఆమె గీతం ఎంపికైంది.
భారతీయ శాస్త్రీయ సంగీతానికి అంతరిక్ష స్థాయిలో లభించిన తొలి అరుదైన గౌరవంగా ఇది నిలిచిపోయింది.
వివరాలు
సంగీతానికే అంకితమైన జీవితం
కేశర్ బాయి కేర్కర్ 1892 జులై 13న గోవాలోని కేరి గ్రామంలో జన్మించారు.
సంగీత సంప్రదాయాలు ఉన్న కుటుంబంలో పెరిగిన ఆమె చిన్న వయసులోనే అసాధారణ ప్రతిభను చాటుకున్నారు.
జైపూర్ ఘరానాకు చెందిన ప్రముఖ గురువు ఉస్తాద్ అల్లాదియా ఖాన్ వద్ద శిక్షణ పొందిన ఆమె, మూడు ఆక్టేవ్ల స్వర పరిధిలో అత్యంత నైపుణ్యంతో ఆలపించే గాయని గా గుర్తింపు పొందారు.
శాస్త్రీయ సంగీతంలో అత్యున్నత ప్రమాణాలను పాటించిన ఆమె ప్రతిభకు ముగ్ధుడైన రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్,1938లో 'సురశ్రీ' అనే గౌరవ బిరుదును ప్రదానం చేశారు.
సంగీత ప్రపంచంలో ఆమెకు ఇది అత్యంత ప్రతిష్ఠాత్మక గుర్తింపుగా నిలిచింది.
ఆమె సేవలకు గుర్తింపుగా 1953లో సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు, 1969లో పద్మభూషణ్ పురస్కారం లభించాయి.
వివరాలు
భౌతిక జీవితం ముగిసినా... గాత్రం మాత్రం విశ్వ యాత్రలోనే..
1940, 1950 దశకాల్లో దేశవ్యాప్తంగా విశేష ఆదరణ పొందినప్పటికీ, శాస్త్రీయ సంగీత స్వచ్ఛత దెబ్బతింటుందనే భావనతో వాణిజ్య రికార్డింగ్లకు ఆమె పెద్దగా ఆసక్తి చూపలేదు.
తన గాత్ర నాణ్యత తగ్గుతోందని భావించిన తర్వాత స్వచ్ఛందంగా సంగీత వేదికలకు దూరమయ్యారు.
1977లో వోయేజర్-1 అంతరిక్షంలోకి ప్రయాణం ప్రారంభించిన కొద్దికాలానికే,అదే ఏడాది సెప్టెంబర్ 16న కేశర్ బాయి కేర్కర్ 87 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు.
ఆమె భౌతికంగా ఈ లోకాన్ని విడిచిపోయినా, ఆమె గాత్రం మాత్రం విశ్వంలో తన అనంత ప్రయాణాన్ని కొనసాగిస్తోంది.
వివరాలు
భౌతిక జీవితం ముగిసినా... గాత్రం మాత్రం విశ్వ యాత్రలోనే..
నేడు భారత్ చంద్రయాన్, మంగళయాన్ వంటి ప్రతిష్ఠాత్మక అంతరిక్ష మిషన్లతో ప్రపంచంలో ప్రత్యేక గుర్తింపు సంపాదిస్తోంది.
అయితే భారతీయ సంస్కృతి, శాస్త్రీయ సంగీత వారసత్వాన్ని విశ్వానికి పరిచయం చేసిన తొలి కళాత్మక రాయబారిగా కేశర్ బాయి కేర్కర్ ఇప్పటికే చరిత్రలో తనకంటూ ప్రత్యేక స్థానాన్ని సంపాదించారు.
ఆమె ఆలపించిన గీతం ఇప్పటికీ సౌర వ్యవస్థను దాటి అంతరిక్షంలో ప్రయాణిస్తూ, మానవ నాగరికత సాంస్కృతిక వారసత్వాన్ని విశ్వానికి పరిచయం చేస్తూనే ఉంది.