Khamenei: ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ ఎంపిక ఎలా? రేసులో ఉన్న ప్రముఖులు ఎవరు?
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
అమెరికా, ఇజ్రాయెల్ దాడుల్లో ఇరాన్ సుప్రీం లీడర్ ఖమేనీ మరణించడంతో తదుపరి సుప్రీం లీడర్ ఎవరనే అంశంపై దేశంలోనే కాక అంతర్జాతీయ స్థాయిలోనూ చర్చలు జోరందుకున్నాయి. తాత్కాలికంగా అయతుల్లా అలీ రెజా అరాఫీకి బాధ్యతలు అప్పగించారు. ఇక అసలు సుప్రీం లీడర్ను ఎలా ఎంపిక చేస్తారు? ప్రస్తుతం ఎవరి పేర్లు వినిపిస్తున్నాయి? అనే విషయాలను సమగ్రంగా చూద్దాం.
వివరాలు
ఎలా ఎంపిక చేస్తారు?
ఇరాన్లో సుప్రీం లీడర్ను 88 మంది సభ్యులతో కూడిన 'అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్' ఎన్నుకుంటుంది. సుప్రీం లీడర్ను పదవి నుంచి తొలగించే అధికారమూ ఇదే సంస్థకు ఉంది. అయితే ఇప్పటివరకు అలాంటి పరిస్థితి ఎదురుకాలేదు. ఈ అసెంబ్లీలో షియా మతపెద్దలు సభ్యులుగా ఉంటారు. ప్రతి ఎనిమిదేళ్లకోసారి ప్రజలే వీరిని ఎన్నుకుంటారు. అయితే పోటీచేయాలంటే ముందుగా శక్తివంతమైన రాజ్యాంగ పర్యవేక్షణ సంస్థ 'గార్డియన్ కౌన్సిల్' అనుమతి తప్పనిసరి. ఎన్నికల్లో అభ్యర్థులను అనర్హులుగా ప్రకటించడంలో ఈ కౌన్సిల్ కఠిన వైఖరి ప్రదర్శిస్తూ వస్తోంది. 2024 మార్చిలో జరిగిన నిపుణుల అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో మాజీ అధ్యక్షుడు హసన్ రౌహనీ పోటీచేయకుండా ఈ కౌన్సిల్ నిరోధం విధించింది.
వివరాలు
నాయకత్వంలో ఖాళీ ఏర్పడితే?
ప్రస్తుత సుప్రీం లీడర్ ఖమేనీ హత్యకు గురైన నేపథ్యంలో, కొత్త సుప్రీం లీడర్ను వీలైనంత త్వరగా ఎన్నుకోవాలని ఇరాన్ చట్టం పేర్కొంటోంది. అయితే కొత్త నాయకుడి ఎన్నిక జరిగే వరకు తాత్కాలికంగా ఒక కౌన్సిల్ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తుంది. ఇందులో ఇరాన్ అధ్యక్షుడు, సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, గార్డియన్ కౌన్సిల్కు చెందిన ఒక సభ్యుడు ఉంటారు. కొత్త సుప్రీం లీడర్ బాధ్యతలు స్వీకరించే దాకా పాలనా వ్యవహారాలు వీరి చేతుల్లోనే ఉంటాయి.
వివరాలు
సుప్రీం లీడర్ పదవి అంటే ఏమిటి?
ఇరాన్లో రాజకీయంగా, మతపరంగా అత్యున్నత స్థానమే సుప్రీం లీడర్ పదవి. దేశ సాయుధ దళాలకు ఆయనే సర్వస్వాధీన అధిపతి. దేశ పరిపాలనలో తుది నిర్ణయం ఆయనదే. న్యాయవ్యవస్థ, సైన్యం, మీడియా సంస్థల ముఖ్య నియామకాలను కూడా ఆయనే చేపడతారు. సాధారణ సైన్యానికి సమాంతరంగా పనిచేసే పారామిలిటరీ దళం 'రివల్యూషనరీ గార్డ్స్'కు కూడా ఆయనే సుప్రీం కమాండర్గా వ్యవహరిస్తారు.
వివరాలు
రేసులో వినిపిస్తున్న పేర్లు
మొజ్తాబా ఖమేనీ ఖమేనీ రెండో కుమారుడు. చట్టసభ సభ్యులతో పాటు రివల్యూషనరీ గార్డ్స్లో కూడా ఆయనకు గట్టి ప్రభావం ఉంది. అయితే తండ్రి తర్వాత కుమారుడికి పదవి దక్కడం వారసత్వ రాజకీయాలపై విమర్శలకు దారితీయవచ్చు. గతంలో అధికారాన్ని తండ్రి నుంచి కుమారుడికి బదిలీ చేయడాన్ని ఆయనే వ్యతిరేకించారు. అలీ రెజా అరాఫీ ఇరాన్లో ప్రముఖ మతపెద్దల్లో ఒకరు. మతపరంగా ప్రభావశీలుడైనప్పటికీ, రాజకీయ వర్గాల్లో విస్తృత ఆమోదం ఉందనే అభిప్రాయం మాత్రం బలంగా లేదు. ప్రస్తుతం అసెంబ్లీ ఆఫ్ ఎక్స్పర్ట్స్కు ఉపాధ్యక్షుడిగా ఉన్నారు. గార్డియన్ కౌన్సిల్లో కూడా సభ్యుడిగా వ్యవహరిస్తున్నారు.
వివరాలు
మొహమ్మద్ మెహదీ మిర్బాఘెరీ
కఠిన మతపర అభిప్రాయాలకు ప్రసిద్ధి. నిపుణుల అసెంబ్లీ సభ్యుడు. ఇస్లామిక్ సైన్సెస్ అకాడమీకి అధిపతిగా కొనసాగుతున్నారు. ఘోలమ్ హుస్సేన్ మొహ్సెనీ-ఎజీ సీనియర్ మతగురువు. ప్రస్తుతం ఇరాన్ న్యాయవ్యవస్థ ప్రధానిగా బాధ్యతలు నిర్వర్తిస్తున్నారు. 2005 నుంచి 2009 వరకు దేశ ఇంటెలిజెన్స్ మంత్రిగా పనిచేశారు. హసన్ ఖమేనీ ఇస్లామిక్ రిపబ్లిక్ వ్యవస్థాపకుడు అయతొల్లా రొహల్లా ఖమేనీ మనవడు. ప్రభుత్వ పదవులు చేపట్టకపోయినా అభ్యుదయ భావాలు కలిగిన వ్యక్తిగా గుర్తింపు ఉంది. 2016లో నిపుణుల అసెంబ్లీకి పోటీచేసేందుకు ప్రయత్నించినప్పటికీ, గార్డియన్ కౌన్సిల్ ఆయన అభ్యర్థిత్వాన్ని తిరస్కరించింది.