Russia-Taliban Defence Deal: తాలిబాన్తో రష్యా కీలక రక్షణ ఒప్పందం.. పాకిస్థాన్కు పెరుగుతున్న ఆందోళన!
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
రష్యా, తాలిబాన్ పాలనలో ఉన్న ఆఫ్ఘనిస్తాన్ మధ్య కీలక రక్షణ ఒప్పందం కుదిరింది. ఇరుదేశాల మధ్య తొలి సైనిక-సాంకేతిక సహకార (మిలిటరీ-టెక్నికల్ కోఆపరేషన్) ఒప్పందానికి ఆమోదం లభించింది. ఈ ఒప్పందంలోని పూర్తి వివరాలను ఇరు దేశాలు వెల్లడించకపోయినా, ఆయుధాల సరఫరా, సైనిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం బదిలీ వంటి అంశాలు ఇందులో ఉండే అవకాశం ఉందని అంతర్జాతీయ వర్గాలు భావిస్తున్నాయి. ఈ పరిణామం ప్రాంతీయ రాజకీయాల్లో కీలక మలుపుగా మారుతుండగా, పాకిస్థాన్కు ఆందోళన కలిగిస్తోంది. అదే సమయంలో భారత్కు ఇది కొంతవరకు అనుకూల పరిణామంగా మారవచ్చని విశ్లేషకులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.
వివరాలు
మాస్కోలో ఒప్పందంపై సంతకాలు
2026 మే 27న మాస్కోలో జరిగిన అంతర్జాతీయ భద్రతా సదస్సు సందర్భంగా ఆఫ్ఘనిస్థాన్ రక్షణ మంత్రి మహ్మద్ యాకూబ్, రష్యా భద్రతా మండలి కార్యదర్శి సెర్గేయ్ షోయిగూ ఈ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు. ఒప్పందంలోని పూర్తి అంశాలను వెల్లడించకపోయినా, సాధారణంగా ఇటువంటి సైనిక-సాంకేతిక ఒప్పందాల్లో ఆయుధాల సరఫరా, సైనిక శిక్షణ, సాంకేతిక పరిజ్ఞానం బదిలీ, నిర్వహణ సేవలు, లైసెన్సింగ్, ఉమ్మడి అభివృద్ధి ప్రాజెక్టులు వంటి అంశాలు ఉంటాయి.
వివరాలు
ఈ ఒప్పందం ఎందుకు కీలకం?
2021లో తాలిబాన్లు ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో అధికారాన్ని చేపట్టిన తర్వాత ప్రపంచంలోని చాలా దేశాలు వారి ప్రభుత్వాన్ని అధికారికంగా గుర్తించలేదు. అయితే 2025లో తాలిబాన్ ప్రభుత్వాన్ని అధికారికంగా గుర్తించిన తొలి దేశంగా రష్యా నిలిచింది. అప్పటి నుంచి భద్రత, వాణిజ్యం, మౌలిక సదుపాయాలు, రక్షణ రంగాల్లో ఇరు దేశాల మధ్య సంబంధాలు వేగంగా విస్తరిస్తున్నాయి.
వివరాలు
తాలిబాన్కు రష్యా ఎందుకు చేరువవుతోంది?
ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో కార్యకలాపాలు కొనసాగిస్తున్న ఇస్లామిక్ స్టేట్-ఖొరాసాన్ ప్రావిన్స్ (ISIS-K)ను రష్యా ప్రధాన భద్రతా ముప్పుగా భావిస్తోంది. 2024లో మాస్కోలోని క్రోకస్ సిటీ హాల్పై జరిగిన ఉగ్రదాడి తర్వాత రష్యా మరింత అప్రమత్తమైంది. తాలిబాన్తో సహకారం పెంచడం ద్వారా ఐఎస్ఐఎస్-కే కార్యకలాపాలను నియంత్రించవచ్చని మాస్కో అంచనా వేస్తోంది.
వివరాలు
మధ్య ఆసియాలో పట్టు బలోపేతం
ఆఫ్ఘనిస్థాన్కు ఆనుకుని ఉన్న మధ్య ఆసియా దేశాలు రష్యా భద్రతా వ్యూహంలో కీలక స్థానం కలిగి ఉన్నాయి. ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో అస్థిరత నెలకొంటే దాని ప్రభావం నేరుగా మధ్య ఆసియాపై పడే అవకాశం ఉంది. 2021లో అమెరికా సైన్యాల ఉపసంహరణ తర్వాత ఏర్పడిన వ్యూహాత్మక ఖాళీని రష్యా, చైనా, ఇరాన్ వంటి దేశాలు భర్తీ చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నాయి. తాజా ఒప్పందాన్ని కూడా రష్యా అదే వ్యూహంలో భాగంగా చూస్తోంది.
వివరాలు
పాకిస్థాన్కు ఎందుకు టెన్షన్?
ఈ ఒప్పందంలో అత్యంత ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్న అంశం ఇదే. గత రెండు దశాబ్దాలుగా ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో పాకిస్థాన్ ప్రభావం గణనీయంగా ఉండేది. అయితే ఇటీవల తాలిబాన్ ప్రభుత్వం, పాకిస్థాన్ మధ్య సంబంధాలు క్షీణించాయి. పాకిస్థాన్ ఆరోపణల ప్రకారం, తెహ్రీక్-ఇ-తాలిబాన్ పాకిస్థాన్ (టీటీపీ)కు చెందిన మిలిటెంట్లు ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో ఆశ్రయం పొందుతున్నారు. అయితే ఈ ఆరోపణలను తాలిబాన్ ప్రభుత్వం ఖండిస్తోంది. దీంతో ఇరు దేశాల మధ్య సరిహద్దు ఉద్రిక్తతలు పెరిగాయి. కొన్ని సందర్భాల్లో సైనిక ఘర్షణలు కూడా చోటుచేసుకున్నాయి. ఇలాంటి పరిస్థితుల్లో రష్యాతో కుదిరిన తాజా ఒప్పందం ద్వారా తాలిబాన్కు ఆయుధాలు, సైనిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానం అందే అవకాశం ఉండటంతో పాకిస్థాన్లో ఆందోళన పెరుగుతోంది.
వివరాలు
భారత్కు కలిగే ప్రయోజనం ఏమిటి?
భవిష్యత్తులో తాలిబాన్ మరింత బలపడితే అది పాకిస్థాన్కు భద్రతా పరంగా సవాలుగా మారవచ్చని విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. భారత్ ఇప్పటికీ తాలిబాన్ ప్రభుత్వాన్ని అధికారికంగా గుర్తించలేదు. అయినప్పటికీ ఆఫ్ఘనిస్థాన్తో పరిమిత స్థాయిలో దౌత్య సంబంధాలు కొనసాగిస్తోంది. మరోవైపు రష్యాతో భారత్కు దశాబ్దాలుగా సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో రష్యా-తాలిబాన్ సాన్నిహిత్యం పాకిస్థాన్ వ్యూహాలపై కొంత ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉందని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు. అలాగే తాలిబాన్ ప్రభుత్వం అంతర్జాతీయ గుర్తింపు పొందే ప్రయత్నాల్లో ఈ ఒప్పందం కీలక ముందడుగుగా మారవచ్చని భావిస్తున్నారు.
వివరాలు
చైనా పాత్ర కూడా కీలకమే
ఆఫ్ఘనిస్థాన్తో సంబంధాలను బలోపేతం చేసే దిశగా చైనా కూడా అడుగులు వేస్తోంది. ముఖ్యంగా అక్కడి ఖనిజ సంపదపై బీజింగ్ ప్రత్యేక ఆసక్తి చూపుతున్నట్లు అంతర్జాతీయ మీడియా కథనాలు చెబుతున్నాయి. లిథియం, రాగి వంటి విలువైన ఖనిజ వనరులు ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో పెద్ద ఎత్తున ఉండటంతో చైనా, రష్యా రెండూ వాటిపై దృష్టి సారించాయి. ఈ నేపథ్యంలో రష్యా-చైనా-తాలిబాన్ సమీకరణం మరింత బలపడితే ప్రాంతీయ రాజకీయాల్లో కొత్త వ్యూహాత్మక సవాళ్లు ఎదురయ్యే అవకాశముందని విశ్లేషకులు హెచ్చరిస్తున్నారు.
వివరాలు
మారుతున్న శక్తి సమీకరణాలు
ఒకప్పుడు ఆఫ్ఘనిస్థాన్లో యుద్ధం చేసిన రష్యా, ఇప్పుడు అదే దేశంలోని తాలిబాన్ ప్రభుత్వంతో భద్రతా భాగస్వామ్యాన్ని పెంచుకోవడం విశేషంగా మారింది. ప్రస్తుతం ఈ ఒప్పందం సైనిక-సాంకేతిక సహకారానికి మాత్రమే పరిమితమైనప్పటికీ, దీని వెనుక ఉన్న అసలు లక్ష్యం ఆఫ్ఘనిస్థాన్ను అంతర్జాతీయ వేదికపై తిరిగి స్థిరపరచడం, మధ్య ఆసియాలో రష్యా ప్రభావాన్ని పెంచడం, దక్షిణాసియాలో శక్తి సమీకరణాలను మార్చడమేనని అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.