Nepal: నేపాల్-భారత్ సంబంధాలు బలమైనవి.. వాణిజ్యమే కీలకం: నేపాల్ విదేశాంగ మంత్రి
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
భారత్తో నేపాల్ సంబంధాలు అత్యంత బలమైనవని ఆ దేశ విదేశాంగ మంత్రి శిశిర్ ఖనాల్ పేర్కొన్నారు. రెండు దేశాల మధ్య వాణిజ్యం, రవాణా, సామాజిక, సాంస్కృతిక సంబంధాలు ఎంతో లోతుగా ఉన్నాయని తెలిపారు. న్యూయార్క్లో జరిగిన ఆసియా సొసైటీ కార్యక్రమంలో మాట్లాడిన ఆయన.. నేపాల్ మొత్తం వాణిజ్యంలో దాదాపు మూడింట రెండు వంతులు భారత్తోనే జరుగుతోందని చెప్పారు. నేపాల్ భౌగోళికంగా సముద్రానికి దూరంగా ఉన్న దేశం కావడంతో అంతర్జాతీయ మార్కెట్లకు చేరుకోవడానికి భారత్ ద్వారా ఉన్న రవాణా మార్గాలపై ఎక్కువగా ఆధారపడుతోంది. ఉత్తర సరిహద్దు నుంచి ఓడరేవులకు చేరుకోవడం సహా అనేక అవసరాలకు భారత్ మార్గాలనే ఉపయోగించుకుంటోందని ఖనాల్ వివరించారు.
వివరాలు
వాణిజ్య బంధంతో మరింత బలమైన భారత్-నేపాల్ సంబంధాలు
రెండు దేశాల మధ్య సామాజిక, సాంస్కృతిక అనుబంధాలు కూడా చాలా బలంగా ఉన్నాయని చెప్పారు.
రాజకీయ సంబంధాల్లో అప్పుడప్పుడు హెచ్చుతగ్గులు కనిపించినా.. ప్రస్తుతం భారత్తో నేపాల్ సంబంధాలు అత్యుత్తమ దశల్లో ఒకటిగా ఉన్నాయని వ్యాఖ్యానించారు.
భారత్ నేపాల్కు అతిపెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామిగా ఉంది. నేపాల్ మొత్తం విదేశీ వస్తు వాణిజ్యంలో దాదాపు మూడింట రెండు వంతులు భారత్తోనే జరుగుతోంది.
2024-25 ఆర్థిక సంవత్సరంలో నేపాల్ మొత్తం ఎగుమతుల్లో 81.1శాతం భారత్కే వెళ్లినట్లు భారత రాయబార కార్యాలయం పేర్కొన్న గణాంకాల్లో ఉంది.
నేపాల్లో భారత కంపెనీలు కూడా ప్రధాన పెట్టుబడిదారులుగా ఉన్నాయి.
ద్వైపాక్షిక వాణిజ్య వ్యవస్థలో నిర్దేశించిన నిబంధనలకు లోబడి నేపాల్లో తయారయ్యే వస్తువులకు భారత మార్కెట్లో సుంక రహిత ప్రవేశం కూడా ఉంది.
వివరాలు
సంస్కృతి, సంబంధాల్లోనూ భారత్తో అనుబంధం
అంతర్జాతీయ వాణిజ్యం కోసం నేపాల్ భారత్లోని రవాణా మార్గాలపై కూడా గణనీయంగా ఆధారపడుతోంది.
రక్సౌల్-బీర్గంజ్ మార్గం నేపాల్ ద్వైపాక్షిక, మూడో దేశాలతో జరిగే వాణిజ్యానికి కీలకమైన మార్గాల్లో ఒకటిగా ఉంది.
భారత్-నేపాల్ సంబంధాలు కేవలం వాణిజ్యానికే పరిమితం కాలేదు.
ఇరు దేశాల మధ్య కుటుంబ, వివాహ సంబంధాలను సూచించేందుకు నాయకులు తరచుగా 'రోటీ-బేటీ కా రిష్తా' అనే మాటను ఉపయోగిస్తుంటారు.
2026 జూన్లో నేపాల్ విదేశాంగ మంత్రి ఖనాల్తో సమావేశమైన భారత విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్.. ప్రజల మధ్య బలమైన సంబంధాలు, సరిహద్దు అనుసంధానం, ఉమ్మడి సాంస్కృతిక, మత సంప్రదాయాలపై ఇరు దేశాల బంధం నిర్మితమైందని పేర్కొన్నారు.
వివరాలు
ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కృతిక బంధం
బౌద్ధమత స్థాపకుడు గౌతమ బుద్ధుడు నేపాల్లోని లుంబినిలో జన్మించారు.
అనంతరం ఆయన భారతదేశంలోని పలు ప్రాంతాల్లో పర్యటించి గయలో జ్ఞానోదయం పొందారు.
సారనాథ్లో తొలి బోధన చేశారు. కుశినగర్లో పరినిర్వాణం పొందారు. ఈ కారణంగా ఇరు దేశాల మధ్య ఆధ్యాత్మిక, మతపరమైన అనుబంధం కూడా ఉంది.
కాఠ్మాండూలోని పశుపతినాథ్ ఆలయం, జనక్పూర్లోని జానకి ఆలయం సహా ఇరు దేశాల్లోని పుణ్యక్షేత్రాలను ఏటా లక్షలాది మంది సందర్శిస్తుంటారు.
నేపాలీ, మైథిలీ, భోజ్పురి, హిందీ వంటి భాషలు సరిహద్దుకు ఇరువైపులా మాట్లాడుతుంటారు.
భారత్, నేపాల్ మధ్య 1,751 కిలోమీటర్ల మేర తెరిచి ఉన్న సరిహద్దు ఉంది.
ఐదు భారత రాష్ట్రాలతో ఈ సరిహద్దు కలుస్తుంది.
వివరాలు
కొత్త నాయకత్వంతో పెరిగిన ఉన్నతస్థాయి సంప్రదింపులు
1950లో కుదిరిన శాంతి, స్నేహ ఒప్పందం ప్రకారం ఇరు దేశాల ప్రజలు పాస్పోర్టు, వీసా లేకుండానే సరిహద్దు దాటి రాకపోకలు సాగించేందుకు అవకాశం ఉంది.
రక్షణ రంగంలోనూ భారత్,నేపాల్కు చాలా కాలంగా సంబంధాలు కొనసాగుతున్నాయి.
భారత సైన్యంలో నేపాలీ గూర్ఖా సైనికులు సేవలు అందించడం,ఇరు దేశాల సైన్యాధిపతులకు పరస్పరం గౌరవ జనరల్ హోదాలు ఇవ్వడం ఈ బంధానికి ముఖ్యమైన ఉదాహరణలు.
నేపాల్లో 'బాలెన్' షా ప్రధానమంత్రిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత కాఠ్మాండూ, న్యూఢిల్లీ మధ్య ఉన్నతస్థాయి సంప్రదింపులు మళ్లీ ఊపందుకున్నాయి.
రాష్ట్రీయ స్వతంత్ర పార్టీ అధ్యక్షుడు రవి లామిచ్ఛానే 2026 జూన్లో భాజపా జాతీయ అధ్యక్షుడు నితిన్ నబిన్ ఆహ్వానం మేరకు భారత్లో పర్యటించారు.
ఈ సందర్భంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతోనూ సమావేశమయ్యారు.
వివరాలు
కొత్త నాయకత్వంతో పెరిగిన ఉన్నతస్థాయి సంప్రదింపులు
ప్రధాని 'బాలెన్' షా కూడా భారత్ పర్యటనకు ప్రధాని మోదీ ఇచ్చిన ఆహ్వానాన్ని అంగీకరించారు.
నేపాలీ మీడియా కథనాల ప్రకారం.. ఈ పర్యటన 2026 నవంబర్లో జరిగే అవకాశం ఉంది.
అదే జరిగితే ప్రధానిగా బాధ్యతలు చేపట్టిన తర్వాత షా చేసే తొలి అధికారిక ద్వైపాక్షిక విదేశీ పర్యటన ఇదే కానుంది.