Iran-US deal: అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం ముగింపు.. ప్రపంచానికి ఎంత నష్టం జరిగిందంటే?
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
నెలల తరబడి కొనసాగిన అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధానికి తెరపడింది. ఇరు దేశాలు 14 అంశాలతో కూడిన అవగాహన ఒప్పందం (ఎంఓయూ)పై సంతకాలు చేయడంతో కాల్పుల విరమణ కొనసాగనుంది. ప్రపంచ చమురు రవాణాకు కీలకమైన హర్ముజ్ జలసంధిని తిరిగి తెరవాలని నిర్ణయించారు. అలాగే ఇరాన్ అణ్వాయుధాలను అభివృద్ధి చేయబోదని ఒప్పందంలో స్పష్టం చేశారు. మరోవైపు, ఇరాన్ పునర్నిర్మాణం, ఆర్థికాభివృద్ధి కోసం 300 బిలియన్ డాలర్ల ఆర్థిక సాయం అందించనున్నారు. ఇరాన్ చమురు ఎగుమతులపై ఉన్న ఆంక్షలను ఎత్తివేయడంతో పాటు, విదేశాల్లో నిలిచిపోయిన బిలియన్ల డాలర్ల ఆస్తులపై కూడా ఆ దేశానికి అవకాశం లభించే పరిస్థితి ఏర్పడింది. తుది ఒప్పందాన్ని 60 రోజుల్లో పూర్తి చేయాలని ఇరు దేశాలు నిర్ణయించుకున్నాయి.
వివరాలు
యుద్ధంలో ఎంత మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు?
అధికారిక గణాంకాల ప్రకారం ఈ యుద్ధంలో అమెరికాకు చెందిన 13 మంది సైనికులు మరణించారు. ఇరాన్లో 3,300 మందికిపైగా ప్రాణాలు కోల్పోయినట్లు అక్కడి ప్రభుత్వ మీడియా వెల్లడించింది. లెబనాన్లో 3,826 మంది మరణించగా, ఇజ్రాయెల్లో దాదాపు 60 మంది ప్రాణాలు కోల్పోయారు. గల్ఫ్ దేశాల్లో కూడా పలువురు మృతి చెందినట్లు ఆయా దేశాల నివేదికలు చెబుతున్నాయి.
వివరాలు
అమెరికాపై యుద్ధ భారం ఎంత?
అమెరికా ఆర్థిక విశ్లేషణ సంస్థల అంచనాల ప్రకారం, ఈ యుద్ధం కారణంగా అమెరికా ప్రజలు, పన్ను చెల్లింపుదారులపై ఇప్పటివరకు 132 బిలియన్ డాలర్ల భారం పడింది. యుద్ధ కార్యకలాపాల నిర్వహణకే దాదాపు 29 బిలియన్ డాలర్లు ఖర్చైనట్లు అమెరికా రక్షణ శాఖ లెక్కలు వెల్లడించాయి. ఈ ఖర్చులను భర్తీ చేసేందుకు అదనపు నిధులను కోరే అవకాశం ఉందని తెలుస్తోంది.
వివరాలు
చమురు ధరలు చుక్కలు
ఈ యుద్ధం ప్రభావం అత్యధికంగా చమురు మార్కెట్పై పడింది. హర్ముజ్ జలసంధి మూతపడటంతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఇంధన సంక్షోభం నెలకొంది. యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పుడు అమెరికాలో గ్యాసోలిన్ ధర గ్యాలన్కు 3 డాలర్ల కంటే తక్కువగా ఉండగా, హర్ముజ్ మార్గంలో చమురు రవాణా నిలిచిపోవడంతో అది 4.56 డాలర్ల వరకు పెరిగింది. రోజుకు 360 నుంచి 380 మిలియన్ గ్యాలన్ల ఇంధనాన్ని వినియోగించే అమెరికన్లు ధరల పెరుగుదల కారణంగా రోజుకు వందల మిలియన్ల డాలర్లు అదనంగా చెల్లించాల్సి వచ్చింది. ప్రస్తుతం కొంత తగ్గినా, యుద్ధ ప్రభావం కారణంగా ఈ రోజుకు 360 మిలియన్ డాలర్లకు పైగా అదనపు భారం పడుతోందని అంచనా. డీజిల్ ధరలు కూడా భారీగా పెరిగాయి.
వివరాలు
ఎరువుల ధరలకూ షాక్
గ్యాలన్కు 3.76 డాలర్ల నుంచి 5.69 డాలర్ల వరకు చేరడంతో రవాణా ఖర్చులు పెరిగి, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలపై ప్రభావం పడింది. చమురుతో పాటు ఎరువుల రవాణాకు కూడా హర్ముజ్ జలసంధి కీలకం. ఈ మార్గంలో అంతరాయం ఏర్పడటంతో ఎరువుల ధరలు దాదాపు 47 శాతం పెరిగినట్లు సర్వేలు వెల్లడించాయి. యుద్ధం కారణంగా ఏర్పడిన అనిశ్చిత పరిస్థితులు గృహ రుణాల వడ్డీ రేట్లపై కూడా ప్రభావం చూపాయి.
వివరాలు
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం
అమెరికా-ఇరాన్ యుద్ధం ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై కూడా తీవ్ర ప్రభావం చూపింది. ప్రపంచ బ్యాంకు 2026 ప్రపంచ ఆర్థిక వృద్ధి అంచనాను 2.5 శాతానికి తగ్గించింది. కరోనా మహమ్మారి తర్వాత ఇదే అత్యల్ప స్థాయి కావడం గమనార్హం. అనేక దేశాల్లో ద్రవ్యోల్బణం పెరగడంతో పాటు ఆర్థిక వృద్ధి మందగించింది. భారత్లో కూడా వంటగ్యాస్ సరఫరాలో ఇబ్బందులు ఎదురయ్యాయి. వాణిజ్య ఎల్పీజీ ధరలు గణనీయంగా పెరిగి హోటళ్లు, చిన్న వ్యాపారాలపై ప్రభావం చూపాయి.
వివరాలు
ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థపై తీవ్ర ప్రభావం
గత కొన్ని వారాల్లో గ్యాస్ ధరలు భారీగా పెరిగినట్లు నివేదికలు చెబుతున్నాయి. ప్రపంచ బ్యాంకు అంచనా ప్రకారం, మధ్యప్రాచ్య దేశాల జీడీపీ వృద్ధి ఈ ఏడాది కేవలం 1.3 శాతానికి పరిమితం కావచ్చు. గత ఏడాది నమోదైన 4.5 శాతం వృద్ధితో పోలిస్తే ఇది భారీ తగ్గుదల. ఇరాన్ పరిస్థితిపై మాత్రం తీవ్రమైన అనిశ్చితి కారణంగా కొత్త అంచనాలను ప్రపంచ బ్యాంకు విడుదల చేయలేదు.