Gopal Trivedi: 'గావ్ పురుష్' గోపాల్ త్రివేది.. పద్మశ్రీతో సత్కరించిన కేంద్రం
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
ప్రముఖ వ్యవసాయ శాస్త్రవేత్త డాక్టర్ గోపాల్ జీ త్రివేది (Dr. Gopal Ji Trivedi)కు మరణానంతరం పద్మశ్రీ అవార్డు ప్రకటించారు. రాజేంద్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం (Rajendra Agriculture University) మాజీ వైస్ ఛాన్సలర్గా పనిచేసిన ఆయనకు ఈ గౌరవం దక్కింది. వ్యవసాయ విద్య, రైతుల సాధికారత, చేపల ఆధారిత వ్యవసాయ వ్యవస్థలు, మొక్కజొన్న ఉత్పాదకత పెంపు, అలాగే బీహార్లో లిచ్చి సాగు శాస్త్రీయ అభివృద్ధికి చేసిన విశేష కృషికి గుర్తింపుగా ఈ అవార్డు ప్రకటించారు. రిపబ్లిక్ దినోత్సవాల సందర్భంగా రాష్ట్రపతి భవన్ (Rashtrapati Bhavan)లో మే 25న జరిగే తొలి పద్మ అవార్డుల ప్రదానోత్సవంలో ఈ పురస్కారాన్ని అందించనున్నారు.
వివరాలు
కిసాన్ మిత్రగా గుర్తింపు..
గోపాల్ త్రివేది 'గావ్ పురుష్', 'కిసాన్ మిత్ర'గా ప్రజల్లో ప్రసిద్ధి పొందారు. గ్రామీణ జీవితాన్ని మెరుగుపరచడం, స్థిరమైన వ్యవసాయ విధానాలను ప్రోత్సహించడం కోసం తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు. ఆయన 1930 ఫిబ్రవరి 15న జన్మించారు. బీహార్లోని సాబౌర్లో ఉన్న అగ్రికల్చర్ కాలేజీ (Agriculture College, Sabaur)లో 1954లో వ్యవసాయంలో బాచిలర్ డిగ్రీ పూర్తిచేశారు. తరువాత అదే సంస్థలో 1958లో అగ్రికల్చరల్ ఎక్స్టెన్షన్ ఎడ్యుకేషన్లో మాస్టర్స్ పూర్తి చేసి, అనంతరం న్యూఢిల్లీ పుసాలోని ఇండియన్ అగ్రికల్చరల్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ (Indian Agricultural Research Institute (IARI), Pusa)లో 1963లో పీహెచ్డీ చేశారు.
వివరాలు
పరిశోధన రంగంలో అదే పెద్ద మార్పు..
ఆయన తిర్హుట్ కాలేజ్ ఆఫ్ అగ్రికల్చర్, ధోలి, బీహార్లో ప్రొఫెసర్గా పనిచేశారు. అలాగే రాజేంద్ర వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎక్స్టెన్షన్ ఎడ్యుకేషన్ డైరెక్టర్గా సేవలందించారు. తర్వాత 1988 నుంచి 1991 వరకు అదే విశ్వవిద్యాలయానికి వైస్ ఛాన్సలర్గా బాధ్యతలు నిర్వహించారు. గ్రామీణ కుటుంబాల సామాజిక-ఆర్థిక స్థితిని కొలిచే ప్రత్యేక పద్ధతిని అభివృద్ధి చేయడంలో ఆయన కీలక పాత్ర పోషించారు. దీనిని 'త్రివేది స్కేల్'గా పిలుస్తారు. ఈ విధానం ద్వారా గుణాత్మక అంశాలను కూడా పరిమాణాత్మకంగా కొలవడం సాధ్యమైంది. ఇది పరిశోధన రంగంలో పెద్ద మార్పును తీసుకువచ్చింది.
వివరాలు
తొలిసారిగా ఆధునిక పద్ధతులు అమలు..
తన స్వగ్రామంలో మూడు దశాబ్దాలకు పైగా రైతులతో కలిసి పనిచేసిన ఆయన, ఉత్పాదకత పెంపు, ఆదాయ వృద్ధిపై దృష్టి పెట్టారు. బీహార్లో 86 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్న పాడుబడ్డ చౌర్ భూమిని 22 మంది రైతులతో కలిసి చేపల ఆధారిత వ్యవసాయ వ్యవస్థగా మార్చారు. దీనిని BABA (Bihar Aquaculture Based Agriculture)గా అభివృద్ధి చేశారు. ఈ ప్రాజెక్ట్ కారణంగా భూగర్భ జల మట్టం మెరుగుపడడంతో పాటు గ్రామీణులకు ఉపాధి అవకాశాలు కూడా పెరిగాయి. బీహార్లోని ముజఫర్పూర్ (Muzaffarpur) ప్రాంతంలో లిచ్చి సాగు అభివృద్ధికి ఆయన ప్రైవేట్-ప్రైవేట్ భాగస్వామ్య విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. లిచ్చి తోటల్లో ప్రూనింగ్, కేనపీ మేనేజ్మెంట్ వంటి ఆధునిక పద్ధతులను కూడా తొలిసారిగా అమలు చేసిన వారిలో ఆయన ఒకరు.
వివరాలు
మరణించిన తర్వాత ఆ అవార్డు..
మొక్కజొన్న ఉత్పాదకత పెంపుపై కూడా ఆయన అనేక సంవత్సరాలు పరిశోధనలు చేశారు. శీతాకాల మొక్కజొన్న సాగును ప్రోత్సహించడం ద్వారా, ఆధునిక సాంకేతికతలను ఉపయోగించడం ద్వారా పంట దిగుబడులు గణనీయంగా పెరిగేలా చేశారు. కొన్ని సందర్భాల్లో 10 టన్నులకు పైగా దిగుబడి సాధించడంలో రైతులకు సహాయం చేశారు. వ్యవసాయ రంగానికి చేసిన సేవలకు గాను మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ (Pratibha Patil) 2011 నవంబర్లో లైఫ్టైమ్ అచీవ్మెంట్ అవార్డు ప్రదానం చేశారు. అలాగే 2015లో 'కృషి ఋషి' అవార్డు కూడా అందుకున్నారు. ఆయన 2026 మే 12న మరణించారు. #Peoplespadma కార్యక్రమంలో భాగంగా పద్మశ్రీ అవార్డు గ్రహీతల గురించి డిజిటల్ ఇండియాలో కేంద్రం వివరాలు తెలియజేస్తూ ఉంది.