Russia: రష్యా ల్యాబ్‌లో ప్లేగు బ్యాక్టీరియా లీక్‌.. జీవాయుధాలపై మళ్లీ అనుమానాలు
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
రష్యాలోని సైబీరియా ప్రాంతంలోని ఓ పరిశోధనా కేంద్రం నుంచి ప్లేగు వ్యాధికి కారణమయ్యే బ్యాక్టీరియా లీక్‌ అయినట్లు వస్తున్న వార్తలు ఆందోళన కలిగిస్తున్నాయి. అసలు ల్యాబ్‌లో ఏం జరిగింది? ఇది అనుకోకుండా జరిగిన ప్రమాదమా? లేక జీవాయుధాల తయారీకి సంబంధించిన పరిశోధనల్లో భాగమా? అనే ప్రశ్నలు ఇప్పుడు చర్చనీయాంశంగా మారాయి. రష్యా కొన్నేళ్లుగా జీవాయుధాల కార్యక్రమాన్ని అభివృద్ధి చేసేందుకు ప్రయత్నిస్తోందన్న ఆరోపణల నేపథ్యంలో ఈ ఘటనపై అనుమానాలు మరింత పెరిగాయి.
వివరాలు
ఏంటీ సైబీరియా ల్యాబ్‌?
మంగోలియా సరిహద్దుకు సమీపంలోని సైబీరియా ప్రాంతంలో యాంటీ ప్లేగ్‌ పరిశోధనా సంస్థ ఉంది.
ఇటీవల ఈ కేంద్రంలో ప్లేగు బ్యాక్టీరియా ఉన్న ఓ టెస్ట్‌ ట్యూబ్‌ పగిలి,అందులోని వ్యాధికారకాలు బయటకు లీక్‌ అయినట్లు కథనాలు వెలువడ్డాయి.
సోవియెట్‌ యూనియన్‌ హయాంలోనే ఈ పరిశోధనా కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
అంటువ్యాధులకు కారణమయ్యే సూక్ష్మజీవులపై అధ్యయనం చేయడం దీని ప్రధాన ఉద్దేశం.
తూర్పు ఆసియా,సైబీరియా ప్రాంతాల్లోని జంతువుల నుంచి సేకరించిన ప్లేగు,ఆంథ్రాక్స్‌ వంటి వ్యాధికారకాలను ఇక్కడ భద్రపరిచినట్లు సమాచారం.
వాటిలో ప్రమాదకరమైన వేరియంట్లు కూడా ఉన్నట్లు చెబుతున్నారు.
ప్రజారోగ్య పరిరక్షణ కోసం ఈ పరిశోధనలు జరుగుతున్నాయని రష్యా చెబుతున్నప్పటికీ..సోవియెట్‌ కాలం నుంచే ఈ కేంద్రాల్లో జీవాయుధాలకు సంబంధించిన పరిశోధనలు జరిగి ఉండొచ్చన్న అనుమానాలు చాలాకాలంగా ఉన్నాయి.
వివరాలు
80కి పైగా ల్యాబ్‌ల ఏర్పాటు
గతంలో వెలువడిన పలు అధ్యయనాల ప్రకారం.. అప్పట్లో సోవియెట్‌ సైన్యం నిర్వహించిన బయోవెపన్‌ పరిశోధనా కార్యక్రమానికి ఈ ల్యాబ్‌ నుంచి కొన్ని నమూనాలు అందినట్లు ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
సోవియెట్‌ యూనియన్‌ కాలంలో ఇలాంటి పరిశోధనా కేంద్రాలను దాదాపు 80 వరకు ఏర్పాటు చేసినట్లు సమాచారం.
వ్యాధులకు కారణమయ్యే వేలాది రకాల సూక్ష్మజీవులు, వాటి వేరియంట్లను ఆయా కేంద్రాల్లో సేకరించి భద్రపరిచారు.
అయితే 1991లో సోవియెట్‌ యూనియన్‌ విచ్ఛిన్నమైన తర్వాత ఈ పరిశోధనా కేంద్రాలకు ఆర్థిక ఇబ్బందులు మొదలయ్యాయి.
నిర్వహణ, మరమ్మతులకు అవసరమైన నిధులు అందకపోవడంతో వాటి పరిస్థితి క్రమంగా దెబ్బతింది.
ఈ సమయంలో అమెరికా మద్దతు ఉన్న కొన్ని సంస్థలు ముందుకొచ్చి ల్యాబ్‌లకు అవసరమైన మరమ్మతులు, భద్రతా చర్యలు చేపట్టినట్లు నివేదికలు పేర్కొన్నాయి.
వివరాలు
ఉక్రెయిన్‌ యుద్ధంతో మళ్లీ తెరపైకి..
దీంతో ప్రమాదకర వ్యాధికారకాలు బయటకు లీక్‌ అయ్యే అవకాశాలను తగ్గించగలిగారు.
2022లో ఉక్రెయిన్‌పై రష్యా దాడి ప్రారంభమైన సమయంలో బయోలాజికల్‌ ల్యాబ్‌ల అంశం మరోసారి అంతర్జాతీయ చర్చకు వచ్చింది.
అమెరికా మద్దతుతో ఉక్రెయిన్‌లో బయోవెపన్స్‌ ల్యాబొరేటరీలు నిర్వహిస్తున్నారంటూ రష్యా ఆరోపించింది.
అయితే ఈ ఆరోపణలను అమెరికా తిరస్కరించింది. రష్యానే తప్పుడు సమాచారాన్ని ప్రచారం చేస్తోందని, వాస్తవానికి మాస్కో తనవైపు జీవాయుధ పరిశోధనలు కొనసాగిస్తోందని అమెరికా ఆరోపించింది.
ఈ అంశంపై 2025 ఏప్రిల్‌లో అమెరికా విదేశాంగ శాఖ ఓ నివేదికను కూడా విడుదల చేసింది.
రష్యాలోని సైబీరియా ల్యాబ్‌ నుంచి ప్లేగు బ్యాక్టీరియా లీక్‌ అయినట్లు కథనాలు వెలువడిన నేపథ్యంలో ఈ పాత ఆరోపణలు మరోసారి చర్చకు వచ్చాయి.
వివరాలు
పాంపియో కీలక వ్యాఖ్యలు
తాజా పరిణామాలపై అమెరికా సీఐఏ మాజీ డైరెక్టర్‌ మైక్‌ పాంపియో స్పందించారు.
గతంలో చైనాలోని వుహాన్‌ ల్యాబ్‌ నుంచి కొవిడ్‌-19 వైరస్‌ లీక్‌ అయిందన్న వాదనలతో ప్రపంచవ్యాప్తంగా తీవ్ర చర్చ జరిగిన విషయాన్ని ఆయన ప్రస్తావించారు.
అదే నేపథ్యంలో రష్యాలో ప్లేగు బ్యాక్టీరియా లీక్‌ అయినట్లు వస్తున్న వార్తలను కూడా చాలా తీవ్రమైన అంశంగా పరిగణించాల్సి ఉందని పేర్కొన్నారు.
వివరాలు
ప్లేగు ఎందుకంత ప్రమాదకరం?
ప్లేగు వ్యాధికి కారణమయ్యే బ్యాక్టీరియా సాధారణంగా చిన్న కీటకాల ద్వారా వ్యాపించగలదు.
ఈ వ్యాధి సోకిన జంతువుల నుంచి మనుషులకు కూడా సంక్రమించే అవకాశం ఉంది.
అంతేకాకుండా కొన్ని రకాల ప్లేగు సోకిన వ్యక్తులు దగ్గినప్పుడు లేదా తుమ్మినప్పుడు వెలువడే తుంపరల ద్వారా ఇతరులకు వ్యాధి వ్యాపించే ప్రమాదం ఉంటుంది.
చరిత్రలో ప్లేగు భారీ ప్రాణనష్టానికి కారణమైంది. 14వ శతాబ్దంలో ఐరోపాలో వ్యాపించిన ప్లేగు మహమ్మారి కారణంగా అక్కడి జనాభాలో సుమారు 60 శాతం వరకు మరణించినట్లు పలు అధ్యయనాలు పేర్కొంటున్నాయి.
వివరాలు
ల్యాబ్‌ టెక్నీషియన్‌ మృతితో ఆందోళన
సైబీరియా పరిశోధనా కేంద్రంలో టెస్ట్‌ ట్యూబ్‌ పగిలి ప్లేగు బ్యాక్టీరియా లీక్‌ అయినట్లు కథనాలు వచ్చిన తర్వాత అక్కడ పనిచేస్తున్న 28 ఏళ్ల షిపిలోవా అనే మహిళా ల్యాబ్‌ టెక్నీషియన్‌ మరణించడం మరింత ఆందోళనకు కారణమైంది.
అయితే ఆమె మృతికి బ్యాక్టీరియా లీక్‌ కారణమా అన్నది స్పష్టంగా నిర్ధారించాల్సి ఉంది.
ఈ ఘటన అనంతరం అధికారులు అప్రమత్తమయ్యారు. మృతురాలితో సన్నిహితంగా మెలిగిన కుటుంబ సభ్యులు, ల్యాబ్‌ సిబ్బందిని వైద్య పర్యవేక్షణలో ఉంచినట్లు సమాచారం.
వివరాలు
స్పందించిన ట్రంప్
సైబీరియా ల్యాబ్‌ ఘటనపై అమెరికా అధ్యక్షుడు డొనాల్డ్‌ ట్రంప్ కూడా స్పందించారు.
జరిగిన పరిణామాలకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను రష్యా బహిర్గతం చేస్తే, అవసరమైన సహాయాన్ని అందించేందుకు అమెరికా సిద్ధంగా ఉంటుందని ఆయన ప్రకటించారు.
ప్రస్తుతం ఈ ఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు, బ్యాక్టీరియా లీక్‌ నిజంగా జరిగిందా? దాని ప్రభావం ఎంతవరకు ఉంది? ల్యాబ్‌లో జరుగుతున్న పరిశోధనలకు దీనికి ఏమైనా సంబంధం ఉందా? వంటి అంశాలపై స్పష్టత రావాల్సి ఉంది.