SIR row: ఓటరు నమోదులో కీలకమైన ఫారం-6.. వివాదానికి కారణమేంటి?
ఈ వార్తాకథనం ఏంటి
భారత ఎన్నికల సంఘం చేపట్టిన ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సమగ్ర సవరణ (SIR)పై వివాదం కొనసాగుతోంది. SIRలో ఫారం-6లో కొన్ని మార్పులు చేశారన్న ఆరోపణలు ఇప్పుడు ప్రధాన అంశంగా మారాయి. ఈ మార్పులకు పూర్తి ఎన్నికల సంఘం అనుమతి ఉందా? లేదా అనే ప్రశ్నను పిటిషనర్లు సుప్రీంకోర్టు ముందుకు తీసుకెళ్లారు. మంగళవారం ఇండియా కూటమికి చెందిన నేతలు పార్లమెంట్‌ నుంచి ఎన్నికల సంఘం కార్యాలయం వరకు ర్యాలీ నిర్వహించారు. SIR ప్రక్రియలో అక్రమాలు జరిగాయంటూ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేష్ కుమార్‌ రాజీనామా చేయాలని వారు డిమాండ్‌ చేశారు. లోక్‌సభలో ప్రతిపక్ష నేత రాహుల్‌ గాంధీ కూడా ఈ ర్యాలీలో పాల్గొన్నారు.
వివరాలు
సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు.. ఫారం-6 మార్పులపై విచారణ
పార్లమెంట్‌ పరిసరాలు, ఎన్నికల సంఘం కార్యాలయం వద్ద భారీగా భద్రతా బలగాలను మోహరించడంతో పాటు బారికేడ్లు ఏర్పాటు చేశారు.
ఫారం-6లో జరిగినట్లు ఆరోపిస్తున్న మార్పులపై సుప్రీంకోర్టు చేసిన వ్యాఖ్యలను ప్రతిపక్ష ఎంపీలు ప్రస్తావించారు.
కొత్తగా ఓటరుగా నమోదు చేసుకునేందుకు ఉపయోగించే చట్టబద్ధమైన దరఖాస్తు ఫారం ఇదే.
సోమవారం విచారణ సందర్భంగా సుప్రీంకోర్టు కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది.
ఫారం-6లో చేసిన మార్పులకు తాము ఎలాంటి ఆమోదం ఇవ్వలేదని ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ సూర్యకాంత్‌ స్పష్టం చేశారు.
మార్పులు నిజంగా జరిగాయా? జరిగితే వాటిని ఎవరు అనుమతించారు? అనే విషయాలను ఎన్నికల సంఘం రికార్డులను పరిశీలించిన తర్వాత తేలుస్తామని పేర్కొంది.
వివరాలు
ఫారం-6పై సుప్రీంకోర్టు విచారణ.. ప్రతిపక్షాల ఆరోపణలకు బలం
ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్‌ సూర్యకాంత్‌ నేతృత్వంలోని జస్టిస్‌ జోయ్‌మాలా బాగ్చీ, జస్టిస్‌ వి.మోహనలతో కూడిన ధర్మాసనం ఈ అంశంపై ఎన్నికల సంఘం, కేంద్ర ప్రభుత్వం, జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌, మరో ఇద్దరు ఎన్నికల కమిషనర్లకు సమాధానం ఇవ్వాలని ఆదేశించింది.
SIRకు సంబంధించిన నిర్ణయాలను ముగ్గురు సభ్యుల పూర్తి కమిషన్‌ ఆమోదం లేకుండానే తీసుకున్నారంటూ దాఖలైన పిటిషన్లపై కోర్టు విచారణ చేపట్టింది.
సీపీఐ ఎంపీ పి. సంతోష్‌ కుమార్‌ మాట్లాడుతూ.. సుప్రీంకోర్టు వ్యాఖ్యలు ప్రతిపక్షాల అభ్యంతరాలకు బలం చేకూర్చాయని అన్నారు.
సెప్టెంబర్‌ 26న ఎన్నికల సంఘం విడుదల చేసిన ప్రకటనలో ఫారం-6కు సంబంధించిన మొత్తం ప్రక్రియను సుప్రీంకోర్టు ఆమోదించిందని పేర్కొన్నారని, అయితే అది పూర్తిగా తప్పుదోవ పట్టించే ప్రకటన అని ఆయన ఆరోపించారు.
వివరాలు
ప్రతిపక్ష నేతల విమర్శలు.. ఈసీ వివరణ
కాంగ్రెస్‌ ఎంపీ ఇమ్రాన్‌ మసూద్‌ ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌పై విమర్శలు చేశారు.
ఎన్నికల సంఘంపై ప్రజలకు ఉన్న నమ్మకాన్ని ఆయన దెబ్బతీశారని ఆరోపించారు.
శివసేన (యూబీటీ) ఎంపీ సంజయ్‌ రౌత్‌ పార్లమెంట్‌ సభ్యులను అడ్డుకునేందుకు భారీగా భద్రతా బలగాలను ఎందుకు మోహరించారని ప్రశ్నించారు.
తాము ఎంపీలమని, దేశ పౌరులమని, ఆయుధాలు లేకుండా నడుచుకుంటూ వెళ్తామని అన్నారు.
అయితే ముగ్గురు సభ్యుల ఎన్నికల సంఘంలో విభేదాలు ఉన్నాయన్న ఆరోపణలను ఈసీ తిరస్కరించింది.
SIRకు సంబంధించిన నిర్ణయాలన్నీ ఏకగ్రీవంగానే తీసుకున్నామని స్పష్టం చేసింది.
ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ జ్ఞానేశ్‌ కుమార్‌ను సస్పెండ్‌ చేయాలని కోరిన విషయంలో సుప్రీంకోర్టు ఇప్పటివరకు ఎలాంటి తక్షణ ఆదేశాలు ఇవ్వలేదు.
వివరాలు
ఫారం-6 అంటే ఏమిటి?
ఫారం-6లో ఆరోపిస్తున్న మార్పులకు పూర్తి కమిషన్‌ అనుమతి ఉందా లేదా అన్నదే ప్రస్తుతం ప్రధాన ప్రశ్నగా ఉంది.
భారత పౌరులు కొత్తగా ఓటరుగా తమ పేరును నమోదు చేసుకునేందుకు ఉపయోగించే నిర్దేశిత దరఖాస్తు ఫారమే ఫారం-6. ఎన్నికల సంఘం నిబంధనల ప్రకారం జనవరి 1,ఏప్రిల్‌ 1,జులై 1 లేదా అక్టోబర్‌ 1 తేదీల్లో 18 ఏళ్లు నిండిన వారు లేదా ఆ తేదీల నాటికి 18 ఏళ్లు పూర్తి చేసుకునే వారు ఫారం-6 ద్వారా ఓటరు నమోదుకు దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
అయితే వారు సంబంధిత నియోజకవర్గంలో నివసిస్తూ ఉండాలి.
అలాగే ఓటరుగా నమోదుకు ఇతరత్రా అనర్హతలు ఉండకూడదు. ఫారం-6లో దరఖాస్తుదారుడి పేరు, పుట్టిన తేదీ, చిరునామా తదితర వివరాలను నమోదు చేయాల్సి ఉంటుంది.
వివరాలు
అసలు వివాదం ఏమిటి?
ఓటరు నమోదుకు అవసరమైన ఇతర సమాచారాన్ని కూడా ఇందులో కోరుతారు. ఈ ఫారం 1960 నాటి రిజిస్ట్రేషన్‌ ఆఫ్‌ ఎలక్టర్స్‌ రూల్స్‌ కింద నిర్దేశించారు.
SIR ప్రక్రియలో భాగంగా ఈసీ సాఫ్ట్‌వేర్‌ ద్వారా ఫారం-6లో అదనపు వివరాలను కోరడం ప్రారంభించిందని పిటిషనర్లు ఆరోపిస్తున్నారు.
దరఖాస్తుదారుడి తండ్రి లేదా తాతకు సంబంధించిన వివరాలతో పాటు వారి పూర్వీకుల సమాచారం, గత SIRతో సంబంధాన్ని చూపించే వివరాలను కూడా కోరుతున్నారని వారు పేర్కొన్నారు.
అయితే 1960 నాటి రిజిస్ట్రేషన్‌ ఆఫ్‌ ఎలక్టర్స్‌ రూల్స్‌లో ఎలాంటి మార్పు చేయకుండానే ఈ వివరాలను ఫారం-6లో చేర్చారని పిటిషనర్లు వాదిస్తున్నారు.
వివరాలు
ఫారం-6 మార్పులకు అనుమతి ఎవరిచ్చారు?
అంతేకాకుండా ఎన్నికల కమిషనర్‌ వివేక్‌ జోషి ఈ మార్పులపై అభ్యంతరం వ్యక్తం చేశారని, అనంతరం మరో ఎన్నికల కమిషనర్‌ సుఖ్‌బీర్‌ సింగ్‌ సంధు కూడా ఆ అభ్యంతరాన్ని సమర్థించారని పిటిషనర్లు ఆరోపించారు.
దీంతో వివాదం కేవలం ఓటర్ల నుంచి ఎలాంటి సమాచారం కోరారనే దానికే పరిమితం కాలేదు.
చట్టంలో నిర్దేశించిన విధానాన్ని అనుసరించకుండా కేవలం సాఫ్ట్‌వేర్‌ ద్వారా ఫారం-6లో మార్పులు చేసే అధికారం ఎన్నికల సంఘానికి ఉందా? అన్నదే ప్రధాన ప్రశ్నగా మారింది.
విచారణ సందర్భంగా ఫారం-6లో మార్పులను ఎవరు అనుమతించారని ప్రధాన న్యాయమూర్తి ప్రశ్నించారు.
తాము ఎలాంటి మార్పు చేసిన ఫారం-6ను ఆమోదించలేదని సీజేఐ స్పష్టం చేశారు. రికార్డులు తమ ముందుకు వచ్చినప్పుడు మార్పులు ఎవరు చేశారో పరిశీలిస్తామని పేర్కొన్నారు.
వివరాలు
సెక్షన్‌ 18 ఏం చెబుతోంది?
పిటిషనర్లు 2023 నాటి చీఫ్‌ ఎలక్షన్‌ కమిషనర్‌, ఇతర ఎన్నికల కమిషనర్ల చట్టంలోని సెక్షన్‌ 18ను కూడా ప్రస్తావించారు.
ఈ నిబంధన ప్రకారం ఎన్నికల సంఘం వ్యవహారాలను సాధ్యమైనంత వరకు ఏకాభిప్రాయంతో నిర్వహించాలి.
సభ్యుల మధ్య అభిప్రాయ భేదాలు ఉంటే మెజారిటీ అభిప్రాయం ప్రకారం నిర్ణయం తీసుకోవాలి.
చట్టం ప్రకారం ముగ్గురు సభ్యుల కమిషన్‌ కలిసి తీసుకోవాల్సిన నిర్ణయాలను ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్‌ ఒక్కరే తీసుకునే అధికారం లేదని పిటిషనర్లు వాదిస్తున్నారు.
ఓటర్ల జాబితాకు సంబంధించిన డేటా, ఆడిట్‌ ట్రయల్స్‌ను భద్రపరచాలని, ఫారం-6లో మరిన్ని మార్పులు చేయకుండా ఆంక్షలు విధించాలని, బాధ్యులైన అధికారులపై చర్యలు తీసుకోవాలని పిటిషనర్లు సుప్రీంకోర్టును కోరారు.
వివరాలు
సుప్రీంకోర్టు ఏం చెప్పింది?
ఫారం-6లో ఆరోపిస్తున్న మార్పులు లేదా SIRకు సంబంధించిన ఇతర నిర్ణయాలు చట్టవిరుద్ధమా కాదా అనే విషయంపై సుప్రీంకోర్టు ఇప్పటివరకు తుది తీర్పు ఇవ్వలేదు.
ప్రస్తుతం ఎన్నికల సంఘం చట్టబద్ధమైన నిర్ణయ ప్రక్రియను పాటించిందా? ఫారం-6లో మార్పులకు చట్ట ప్రకారం అవసరమైన అనుమతులు ఉన్నాయా? అనే అంశాలను కోర్టు పరిశీలిస్తోంది.
దీనిపై తుది నిర్ణయం తీసుకునే ముందు ఎన్నికల సంఘం, కేంద్రం, సంబంధిత అధికారుల నుంచి వచ్చిన సమాధానాలు, రికార్డులను సుప్రీంకోర్టు పరిశీలించనుంది.
ఆ తర్వాత ఏదైనా నిర్ణయాన్ని చట్టవిరుద్ధంగా గుర్తించి రద్దు చేయాలా లేదా అన్నది నిర్ణయిస్తుంది.